Streszczenie
Wprowadzenie
Od dawna wiadomo, że strój lekarza jest ważnym elementem odpowiadającym za pierwsze wrażenie pacjenta, niezależnie od sytuacji. Jest znakiem rozpoznawczym lekarza, oznaką zaufania, uważa się wręcz, że jest niezbędny do wytworzenia skutecznego porozumienia między lekarzem a pacjentem. Z tych powodów w XX w. biały fartuch stał się nieodłącznym elementem lekarskiego wizerunku. Rozpoznawalny biały fartuch świadczy o czystości i stanowi dla pacjenta obietnicę wysokiego poziomu opieki i profesjonalizmu. W Wielkiej Brytanii zrezygnowano z jego stosowania z powodu obaw związanych z ryzykiem zakażeń. W niedawnym badaniu wykazano, że pacjenci wolą, by lekarze byli ubrani w białe fartuchy, podobne wyniki uzyskano w innych analizach. W większości badań stwierdzono, że biały fartuch pod wieloma względami poprawia interakcję lekarz–pacjent oraz że dzięki takiemu strojowi lekarz postrzegany jest jako bardziej kompetentny, wykształcony, czysty, a ponadto łatwo go rozpoznać. Ale czy pacjenci rzeczywiście zwracają na to uwagę i czy zauważają, w co lekarz jest ubrany? Zrezygnowanie z białych fartuchów wywołało gorącą dyskusję na temat właściwego stroju lekarza mającego kontakt z pacjentami. Wielu lekarzy chciałoby, aby zostały ustalone akceptowalne zalecenia regulujące tę kwestię. Celem badania była ocena, czy zdaniem pacjentów strój lekarza jest ważnym elementem relacji zawodowych, a jeśli tak, to który wzbudza największe zaufanie. Metody
W czerwcu 2008 r. przeprowadzono przekrojowe badanie ankietowe z udziałem 586 dorosłych pacjentów Airedale General Hospital. Poproszono ich o samodzielne wypełnienie anonimowej ankiety mającej ustalić stopień ich zaufania do lekarzy sfotografowanych w różnych strojach. W badaniu uczestniczyli pacjenci przychodni przyszpitalnych, pacjenci oddziałów szpitalnych oraz oddziałów ratunkowych, którzy zgłaszali się z różnorodnymi problemami natury internistycznej, chirurgicznej i w stanach nagłych. Do badania kwalifikowano pacjentów w wieku ≥18 lat, chyba że lekarz lub pielęgniarka uznawali udział w badaniu poszczególnych osób za niepożądany. Przed wręczeniem pacjentowi kwestionariusza uzyskiwano jego ustną zgodę na udział w badaniu. Pacjent w ankiecie mógł zaznaczyć, by jego odpowiedzi nie uwzględniać w analizie. Kwestionariusz składał się z czterech części (dostępny jest u autorów na życzenie). W pierwszej wpisywano dane demograficzne, m.in. płeć, wiek i miejsce w szpitalu, w którym pacjent przebywał (przychodnia, oddział szpitalny, oddział ratunkowy). Część drugą wypełniano po obejrzeniu zestawu sześciu fotografii mężczyzny w różnych strojach lekarskich. Uczestników badania proszono, by ocenili każdą z fotografii pod kątem tego, jak bardzo ufają umiejętnościom przedstawionych na nich lekarzy. Do tego celu użyto pięciostopniowej skali Likerta, w której opcje odpowiedzi zawierały się w zakresie od „wcale” do „bardzo”. Następnie pacjentów proszono o uporządkowanie tych fotografii, zaczynając od lekarza wzbudzającego największe zaufanie. Celem było sprecyzowanie preferencji pacjenta, na wypadek gdyby podobnie ocenił dwa lub więcej ubiorów w skali Likerta. Trzecia część była analogiczna do drugiej, z tym że fotografie przedstawiały kobietę ubraną w stroje tego samego typu. W części czwartej pacjenci mieli wskazać jeden spośród sześciu możliwych do wyboru najważniejszy element wyglądu lekarza. Uczestnicy mogli też samodzielnie wskazać siódmą cechę, jeśli uznali, że brakowało jej wśród wymienionych. Fotografie prezentowano w przypadkowej kolejności i opatrzono je tylko numerami, aby opis strojów nie wpłynął na wskazania. Wszystkie zdjęcia przedstawiały tego samego mężczyznę i tę samą kobietę, zmieniały się wyłącznie stroje. Na każdej fotografii lekarz miał przewieszony przez szyję stetoskop i zawieszony w widocznym miejscu identyfikator. Jego wyraz twarzy pozostawał neutralny, postawa, fryzura i tło się nie zmieniały. Uznano, że użycie fotografii (w przeciwieństwie do żywych modeli) będzie najlepszą metodą, ponieważ pozwoli wyeliminować wpływ innych zmiennych na ocenę stroju (np. zachowania, postawy i tonu głosu). Uzyskane odpowiedzi porównano w grupach o różnej charakterystyce demograficznej (w zależności od płci, wieku i miejsca pobytu pacjenta w szpitalu). Do analizy statystycznej danych parametrycznych (tj. pochodzących z uszeregowania fotografii) zastosowano testy t-Studenta i analizę wariancji (ANOVA – analysis of variance). Natomiast do analizy danych nieparametrycznych (uzyskanych z oceny w skali Likerta) użyto testów U Manna–Whitneya i analizy wariancji metodą Kruskalla–Wallisa. Zastosowano poprawkę Bonferroniego, by wyeliminować błąd pierwszego rodzaju spowodowany wielokrotnymi porównaniami, tak że α=0,0036.
Dodaj do ulubionych
