Dobre przygotowanie się do egzaminu specjalizacyjnego z tak obszernego działu medycyny, jakim są choroby wewnętrzne, jest zadaniem trudnym. Na egzaminach zdarzają się pytania dotyczące zagadnień, w których przypadku konieczna jest znajomość najnowszych publikacji, gdyż wiedza podręcznikowa nie daje pewności wyboru prawidłowej odpowiedzi. Ważne jest jednak nie tylko przyswajanie stale aktualizowanej wiedzy, lecz
także umiejętność rozwiązywania testów. Chcąc pomóc czytelnikom w dobrym przygotowaniu się do sprawdzianu, co miesiąc publikujemy pytania testowe, których forma jest bardzo zbliżona do pytań egzaminacyjnych. Przy każdym z pytań zamieszczamy konsultowany przez wybitnego specjalistę opis, który powinien pozwolić na znalezienie prawidłowej odpowiedzi. Zagadnienia, do których ułożone są pytania, zostały nadesłane przez czytelników. Propozycje kolejnych tematów, które zdaniem Państwa warto zamieścić w repetytorium, prosimy nadsyłać na adres: repetytorium@medical-tribune.pl
1. Który z wymienionych leków najczęściej wywołuje ostre uszkodzenie wątroby?
1. Cyprofloksacyna
2. Amoksycylina z kwasem klawulanowym
3. Wankomycyna
4. Klarytromycyn
5. Metronidazol
Antybiotykiem, który najczęściej wywołuje ostre uszkodzenie wątroby, jest amoksycylina z kwasem klawulanowym. Zazwyczaj uszkadza wątrobę w mechanizmie cholestatycznym, aczkolwiek u osób młodszych, które stosowały lek krócej, można obserwować uszkodzenie cytotoksyczne. Według niektórych rejestrów antybiotyk ten może odpowiadać za ponad 10% przypadków polekowego ostrego uszkodzenia wątroby.
2. Najbardziej prawdopodobną przyczyną wodobrzusza przy różnicy pomiędzy stężeniem albuminy w surowicy i w płynie z jamy otrzewnowej (SAAG – serum-ascites albumin gradient) >1,1 g/dl jest:
1. Rozsiana choroba nowotworowa z licznymi przerzutami do otrzewnej
2. Gruźlicze zapalenie otrzewnej
3. Marskość wątroby
4. Zapalenie trzustki
5. Zespół nerczycowy
Obliczenie SAAG, czyli różnicy pomiędzy stężeniem albuminy w surowicy i w płynie z jamy otrzewnowej (pobranymi tego samego dnia), jest bardzo przydatne w diagnostyce przyczyn wodobrzusza. SAAG >1,1 g/dl z 97% prawdopodobieństwem pozwala przypuszczać, że przyczyną wodobrzusza jest nadciśnienie wrotne. Najczęstsze przyczyny wysokiego SAAG to: marskość wątroby, alkoholowe zapalenie wątroby, niewydolność serca, zaciskające zapalenie osierdzia, liczne przerzuty do wątroby, zespół Budda-Chiariego. Przy niskim SAAG (<1,1 g/dl) prawdopodobne przyczyny wodobrzusza to: przerzuty do otrzewnej, gruźlica otrzewnej, zapalenie trzustki lub zespół nerczycowy.
.
3. Najbardziej swoistym markerem autoimmunologicznego zapalenia trzustki jest:
1. Stężenie IgG4 w surowicy
2. Miano przeciwciał anty-ds-DNA
3. Miano przeciwciał p-ANCA
4. Miano przeciwciał c-ANCA
5. Czynnik reumatoidalny
Badania serologiczne wykrywające IgG4 w surowicy są ważnym elementem w diagnostyce autoimmunologicznego zapalenia trzustki. Stężenie IgG4 przekraczające dwukrotnie normę jest charakterystyczne dla tej choroby, ale może też występować w niektórych przypadkach raka trzustki. W niektórych przypadkach ostrego autoimmunologicznego zapalenia trzustki można wykryć przeciwciała przeciwko: laktoferrynie, tyreoglobulinie, anhydrazie węglowej II oraz przeciwciała ANA, pANCA, czynnik reumatoidalny, AMA lub ASMA, lecz nie są one swoiste dla tej choroby
4. Profilaktyka antybiotykowa w związku z przeprowadzeniem kolonoskopii wymagana jest u:
1. Pacjentów z zastawką mechaniczną
2. Pacjentów po przebytym infekcyjnym zapaleniu wsierdzia (IZW)
3. Pacjentów z wypadaniem płatka zastawki mitralnej
4. Prawidłowe są odpowiedzi 1. i 2.
5. Żadna odpowiedź nie jest prawidłowa
Według aktualnych zaleceń towarzystw kardiologicznych oraz zaleceń dotyczących endoskopii przewodu pokarmowego żadne zabiegi endoskopowe nie są uważane za istotnie zwiększające ryzyko rozwoju infekcyjnego zapalenia wsierdzia i w związku z tym profilaktyka antybiotykowa nie jest zalecana nawet u pacjentów wysokiego ryzyka (z obecnością zastawek mechanicznych i po przebytym IZW).
5. Do powikłań długotrwałego stosowania inhibitorów pompy protonowej zaliczamy:
1. Częstsze występowanie biegunki spowodowanej Clostridium difficile
2. Hipomagnezemię
3. Niedobór witaminy B12
4. Wszystkie wyżej wymienione
5. Żadne z wyżej wymienionych
Powikłaniami długotrwałego stosowania inhibitorów pompy protonowej są:
• częstsze infekcje jelitowe, szczególnie biegunka spowodowana C. difficile
• większe ryzyko rozwoju zapalenia płuc
• upośledzone wchłanianie witaminy B12 i żelaza oraz wapnia i magnezu, zanikowe zapalenie żołądka
• hipergastrynemia
• interakcje lekowe (poprzez wspólny metabolizm wątrobowy)
6. Pozagałkowe zapalenie nerwu wzrokowego jest powikłaniem stosowania:
1. Izoniazydu
2. Ryfampicyny
3. Pirazynamidu
4. Etambutolu
5. Streptomycyny
W fazie wstępnej leczenia gruźlicy stosuje się, poza innymi lekami, etambutol. Powikłaniem jego stosowania jest pozagałkowe zapalenie nerwu wzrokowego, którego pierwszym objawem jest upośledzenie percepcji barwy czerwonej i zielonej, następnie pogorszenie ostrości wzroku i ograniczenie pola widzenia, z mroczkiem centralnym. Przed rozpoczęciem stosowania etambutolu należy przeprowadzić konsultację okulistyczną, powinno się ją też okresowo powtarzać w trakcie leczenia. Pacjenta należy uprzedzić o możliwości pojawienia się zaburzeń widzenia i konieczności natychmiastowego odstawienia leku w razie ich wystąpienia.
7. Lekiem przeciwprątkowym o działaniu bakteriostatycznym jest:
1. Ryfampicyna
2. Cyprofloksacyna
3. Etambutol
4. Streptomycyna
5. Pirazynamid
Do leków przeciwprątkowych o działaniu bakteriostatycznym należą: etambutol, kwas paraaminosalicylowy i cykloseryna.
8. W przypadku leczenia pacjenta z nowo rozpoznaną gruźlicą, w fazie kontynuacji stosuje się następujące kombinacje:
1. Ryfampicyna, pirazynamid
2. Ryfampicyna, etambutol, pirazynamid
3. Pirazynamid, etambutol
4. Ryfampicyna, izoniazyd
5. Streptomycyna, izoniazyd
Leczenie nowo rozpoznanych przypadków gruźlicy obejmuje:
• Fazę wstępną – przez 2 miesiące stosuje się: ryfampicynę, izoniazyd, pirazynamid i etambutol.
• Fazę kontynuacji – przez 4 miesiące stosuje się: ryfampicynę i izoniazyd (codziennie lub 3 razy w tygodniu). Wyjątkami są: gruźlica kości i stawów, w której należy wydłużyć fazę kontynuacji tak, aby całe leczenie trwało 9 miesięcy; gruźlicze zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, w którym zamiast etambutolu należy zastosować streptomycynę oraz wydłużyć fazę kontynuacji tak, aby całe leczenie trwało 12 miesięcy; inaczej leczy się również osoby zarażone od chorego na gruźlicę oporną na leki.
9. Wskazaniami do stosowania glikokortykosteroidów w leczeniu gruźlicy są:
A. Niedoczynność nadnerczy w przebiegu gruźlicy
B. Prosówka gruźlicza
C. Zagrażające życiu zwężenie dróg oddechowych
D. Gruźlica kości
E. Ostre zapalenie osierdzia
Wybierz zestaw prawidłowych odpowiedzi:
1. ABE, 2. BCD, 3. ACE, 4. CDE, 5. ADE
Jedynym bezwzględnym wskazaniem do zastosowania glikokortykosteroidów w gruźlicy jest niedoczynność nadnerczy w przebiegu zajęcia ich procesem chorobowym. W przypadku gruźlicy pozapłucnej glikokortykosteroidy mogą być stosowane także w: ostrym zapaleniu osierdzia, zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu u chorych z zaburzeniami świadomości i objawami wzmożonego ciśnienia śródczaszkowego, ciężko przebiegającym wysiękowym zapaleniu otrzewnej i opłucnej, zagrażającym życiu zwężeniu dróg oddechowych, gruźlicy węzłów chłonnych z objawami ucisku na sąsiednie struktury, ciężkich reakcjach nadwrażliwości na leki przeciwprątkowe, gdy nie ma możliwości zastąpienia ich innymi.
10. Wybierz zestaw prawidłowych stwierdzeń dotyczących odczynu tuberkulinowego:
A. Jest on wynikiem nadwrażliwości typu opóźnionego na białka Mycobacterium tuberculosis
B. Tuberkulinę wstrzykuje się podskórnie w 1/3 długości przedramienia
C. Odczyt wykonuje się po 72 h i 96 h
D. Wynik dodatni nie zawsze świadczy o zakażeniu Mycobacterium tuberculosis
E. Interpretacja wielkości nacieczenia zależy od grupy ryzyka zakażenia
Wybierz zestaw prawidłowych odpowiedzi:
1. ADE, 2. ACDE, 3. ABE, 4. BCE, 5. CDE
Odczyn tuberkulinowy jest wynikiem nadwrażliwości typu opóźnionego na białka Mycobacterium tuberculosis i ujawnia zakażenie tym prątkiem. Zgodnie z zaleceniami WHO tuberkulinę (0,1 ml) podaje się śródskórnie w 1/3 długości przedramienia po stronie grzbietowej lub dłoniowej. Wg American Thoracic Society (ATS) odczyn odczytuje się po 48-72 h, podając w milimetrach średnicę nacieczenia; interpretacja wyniku zależy od grupy ryzyka zakażenia. Za wynik dodatni przyjmuje się >5 mm m.in. u chorych z HIV, >10 mm m.in. u chorych z przewlekłą chorobą nerek i >15 mm u osób bez upośledzenia odporności. Wśród wskazań do wykonania próby tuberkulinowej są: podejrzenie gruźlicy, badanie osób z kontaktu, podejrzenie gruźlicy u osób zakażonych HIV. Swoistość odczynu tuberkulinowego w populacji osób szczepionych wynosi około 60%, a w populacji osób nieszczepionych >95%. Wynik ujemny nie wyklucza zakażenia. Fałszywie ujemny odczyn tuberkulinowy może wystąpić m.in. podczas stosowania leków immunosupresyjnych, w sarkoidozie, niewydolności nerek, niedożywieniu, u dzieci <6. m.ż. i osób >65. r.ż.
Następny artykuł: