Streszczenie
OSTATNIE ODKRYCIA
W ostatnim uaktualnieniu metaanalizy wyników stosowania chemioterapii u chorych na rakana rządów głowy i szyi (metanalysis of chemotherapy in head and neck cancer, MACH-NC) potwierdzono, że standardową metodą leczenia chorych na miejscowo zaawansowane HNC jest jednoczesna radiochemioterapia. W przeprowadzonych niedawno dwóch dużych randomizowanych badaniach (Groupe d'Oncologie Radiothérapie Tête et Cou [GORTEC] i Radiation Therapy Oncology Group [RTOG]) nie wykazano dodatkowych korzyści odnoszonych dzięki jednoczesnemu zastosowaniu przyspieszonej radioterapii i chemioterapii. Aktualizacja 5-letnich wyników badania III fazy potwierdziła zalety skojarzonego zastosowania inhibitora naskórkowego czynnika wzrostu, cetuksymabu, i radioterapii. Za referencyjny program leczenia indukcyjnego uznano chemioterapię opartą na taksoidach, pochodnych platyny oraz fluorouracylu. Badano przydatność tego programu jako składowej leczenia chorych na miejscowo zaawansowane HNC i wykazano szczególną skuteczność w postępowaniu umożliwiającym zachowanie krtani. W prospektywnym badaniu III fazy stwierdzono wyższość radioterapii z modulowaną intensywnością wiązki nad konwencjonalną radioterapią w zakresie zachowania czynności ślinianek przyusznych. Trwają badania oceniające przydatność planowania leczenia chorych na HNC na podstawie badania PET.
PODSUMOWANIE
Za standardową metodę leczenia chorych na HNC nadal uznaje się jednoczesną radiochemioterapię. W przeprowadzonych ostatnio badaniach klinicznych wykazano skuteczność kilku nowych metod skojarzonego leczenia i nowych technik napromieniania.
SŁOWA KLUCZOWE
rak, chemioterapia, głowa i szyja, radioterapia, leczenie ukierunkowane molekularnie
WPROWADZENIE
Raki narządów głowy i szyi (HNC) są zespołem schorzeń o zbliżonych cechach klinicznych, patologicznych i biologicznych, wywodzących się z różnych okolic anatomicznych. W leczeniu chorych na HNC, zwłaszcza zaawansowane miejscowo, kluczową rolę odgrywa radioterapia, stosowana zarówno wyłącznie, jak i w skojarzeniu z leczeniem chirurgicznym, chemioterapią lub obiema tymi metodami. W niniejszym artykule podsumowano najnowsze osiągnięcia w tej dziedzinie.
MIEJSCOWO ZAAWANSOWANE NOWOTWORY GŁOWY I SZYI
Chemioterapia jest integralną częścią leczenia chorych na miejscowo i regionalnie zaawansowane HNC (locally advanced HNC, LAHNC). Standardowe leczenie tej grupy chorych polega na jednoczesnym zastosowaniu radio- i chemioterapii. W uaktualnionej ostatnio metaanalizie wyników chemioterapii u chorych na HNC uwzględniono 93 badania przeprowadzone z udziałem 17 346 chorych. Po 5 latach obserwacji wykazała ona bezwzględną poprawę wyników po dodaniu chemioterapii o 4,5%, zwłaszcza w połączeniu z jednoczesną radioterapią, dzięki któremu odsetki przeżyć 5-letnich uległy poprawie o 6,5% w porównaniu do wyłącznego napromieniania. Ostatnio opublikowano wyniki 10-letniej obserwacji uczestników badania UK Head and Neck. Badanie obejmowało 966 chorych na loko-regionalnie zaawansowane HNC i potwierdzono w nim korzystny wpływ jednoczesnej radiochemioterapii przekładający się na zmniejszenie liczby nawrotów i zgonów wśród chorych na raka pierwotnie nieoperacyjnego.
W metaanalizie przeprowadzonej przez zespół Meta-Analysis of Radiotherapy in Carcinomas of the Head and neck (MARCH) wykazano, że zastosowanie niekonwencjonalnie frakcjonowanej radioterapii (altered fractionated radiotherapy, AFRT) skutkuje bezwzględną poprawą 5-letniego przeżycia o 3,4%, przy czym największa korzyść (8%) wiązała się napromienianiem hiperfrakcjonowanym. W kilku niedawnych dużych badaniach randomizowanych oceniano, czy skojarzenie chemioterapii z niekonwencjonalnie frakcjonowaną radioterapią mogłoby jeszcze bardziej zwiększyć skuteczność leczenia. W randomizowanym badaniu III fazy Groupe d'Oncologie Radiothérapie Tête et Cou (GORTEC) 99-02 uczestniczyło 840 chorych na loko-regionalnie zaawansowane HNC. Zaprojektowano je w celu porównania skuteczności trzech metod leczenia: tzw. bardzo przyspieszonej radioterapii, radiochemioterapii z użyciem konwencjonalnego frakcjonowania oraz przyspieszonej radiochemioterapii. Nie stwierdzono różnic w przeżyciu całkowitym (overall survival, OS), ale po stosowaniu jednoczesnej radiochemioterapii uzyskano poprawę odsetka wyleczeń loko-regionalnych w porównaniu z obserwowanym po wyłącznej bardzo przyspieszonej radioterapii. Nie odnotowano natomiast różnic między wynikami konwencjonalnej a przyspieszonej radiochemioterapii. W trzech ramionach badania GORTEC wykazano, że radiochemioterapia jest skuteczniejsza niż wyłączna przyspieszona radioterapia. Drugi wniosek z tego badania, to brak korzyści wynikających z przyspieszenia radioterapii u chorych, którzy otrzymują jednocześnie chemioterapię. Podobne wyniki przedstawili ostatnio autorzy badania RTOG 0129 (Ang KK, ASTRO 2009 i informacja osobista), którzy nie obserwowali korzyści wynikających ze zwiększenia intensywności dawki radioterapii (napromienianie przyspieszone) u chorych otrzymujących radiochemioterapię.
Dodaj do ulubionych