Rak trzustki

Przyczyny powstawania raka trzustki są nieznane. Wskazuje się na rolę kilku czynników środowiskowych, ale udowodniono jedynie wpływ palenia tytoniu. Wśród palaczy tytoniu ryzyko zachorowania na raka trzustki jest o 2,5-3,6% większe niż wśród niepalących i zwiększa się proporcjonalnie do ilości wypalanego tytoniu oraz czasu ekspozycji na dym. Niewiele jest danych przemawiających za możliwą rolą umiarkowanego spożycia alkoholu, picia kawy lub stosowania kwasu acetylosalicylowego.
W niektórych badaniach wykazano zwiększoną częstość występowania raka trzustki wśród chorych na cukrzycę lub przewlekłe zapalenie trzustki. Pojawiły się też dowody, choć o niedostatecznej mocy, przemawiające za wpływem przewlekłej marskości wątroby, diety obfitującej w tłuszcze i cholesterol oraz przebytej cholecystektomii na ryzyko zachorowania.
Nieco później dostrzeżono zwiększone ryzyko wystąpienia raka trzustki wśród osób z grupą krwi A, B lub AB w porównaniu do osób z grupą krwi 0.
W rodzinach 5-10% osób chorych na raka trzustki obserwowano zachorowania również wśród krewnych. W niektórych przypadkach rak trzustki rozwija się jako składowa dobrze określonego zespołu predysponującego do powstawania nowotworu, wywołanego znanymi zaburzeniami genetycznymi w komórkach zarodkowych (tabela 1 w załączniku uzupełniającym dostępnym wraz z pełnym tekstem artykułu na stronie NEJM.org). Ponadto w niektórych rodzinach obciążonych zwiększonym ryzykiem rozwoju raka trzustki podejrzewa się przewagę wpływu czynników genetycznych nad czynnikami środowiskowymi. Ryzyko wystąpienia raka trzustki jest 57 razy większe w rodzinach, w których chorowało na ten nowotwór co najmniej czterech krewnych w porównaniu z ryzykiem obserwowanym w rodzinach, w których nie odnotowano żadnego zachorowania. Genetyczne podstawy takiej zależności nie są znane, choć istnieje podgrupa obciążonych zwiększonym ryzykiem nosicieli mutacji zarodkowych w genach naprawy DNA, takich jak BRCA2 oraz tzw. gen partner (PALB2) kodujący białko współwystępujące i wiążące się z BRCA2.
W ostatnich latach znacznie pogłębiła się wiedza na temat biologii molekularnej raka trzustki, jego rozpoznawania, określania zaawansowania oraz leczenia chorych na ten nowotwór we wczesnym stopniu zaawansowania. Minimalny jest natomiast postęp w zapobieganiu zachorowaniom, wczesnym rozpoznawaniu nowotworu i leczeniu chorych na zaawansowanego raka trzustki. W niniejszym artykule podsumowano ostatnie osiągnięcia w zakresie zagadnień związanych z rakiem trzustki i leczeniem chorych.