Streszczenie
OSTATNIE ODKRYCIA
W trzech randomizowanych badaniach z grupą kontrolną wykazano przewagę skojarzenia leczenia chirurgicznego z radioterapią nad wyłączną operacją. Porównanie oparto na przeżyciu bez nawrotu biochemicznego nowotworu, wyleczeniu miejscowym, a w jednym z badań na przeżyciu całkowitym chorych na raka gruczołu krokowego w stopniu zaawansowania T3 lub z dodatnim marginesem chirurgicznym. W badaniach tych porównywano jedynie wyniki wczesnego zastosowania radioterapii, bezpośrednio po operacji, z wynikami uzyskanymi u chorych, których nie napromieniano. Działania niepożądane były częstsze po leczeniu skojarzonym niż po wyłącznej operacji, zatem być może należałoby ograniczyć wykorzystanie omawianej strategii do chorych z biochemiczną progresją nowotworu po operacji. Słuszność zastosowania takiej metody uzasadniono jedynie na podstawie danych pochodzących z badań retrospektywnych.
PODSUMOWANIE
Dobór chorych do radioterapii pooperacyjnej i optymalny czas jej zastosowania można będzie określić dopiero na podstawie wyników randomizowanych badań z grupą kontrolną, takich jak Medical Research Council/National Cancer Institute of Canada Clinical Trials Group Radiotherapy and Androgen Deprivation In Combination After Local Surgery (RADICALS). Wyniki będą wymagały potwierdzenia w wiarygodnych badaniach. Do czasu uzyskania nowych danych standardową metodą postępowania u chorych na raka z niekorzystnymi cechami patomorfologicznymi powinno być zastosowanie radioterapii wcześnie po operacji. Takich chorych zaraz po zabiegu powinno się kierować na konsultację radioterapeuty, który przedstawi im względne korzyści wynikające z zastosowania wczesnej lub odroczonej radioterapii albo zaproponuje uczestnictwo w badaniu klinicznym.
SŁOWA KLUCZOWE
postępowanie po operacji, gruczoł krokowy, radioterapia, czas leczenia
WPROWADZENIE
Zarówno radykalna radioterapia, jak i radykalna prostatektomia są skutecznymi metodami leczenia chorych na miejscowo zaawansowanego raka gruczołu krokowego. Dopiero niedawno zastosowanie radioterapii po operacji stało się postępowaniem akceptowanym u chorych z progresją nowotworu lub biochemicznymi bądź klinicznymi cechami nawrotu po prostatektomii radykalnej, a także u chorych z niekorzystnymi cechami patomorfologicznymi raka określonymi na podstawie badania materiału pooperacyjnego.
Zastrzeżenia do leczenia skojarzonego były spowodowane obawą przed działaniami niepożądanymi, brakiem prospektywnych danych potwierdzających jego skuteczność, a także tym, że w praktyce klinicznej skutki progresji nowotworu po prostatektomii radykalnej ujawniają się wiele lat po leczeniu wstępnym.
W ostatniej dekadzie pojawia się coraz więcej danych pogłębiających zrozumienie znaczenia niekorzystnych cech patomorfologicznych raka określonych w badaniu materiału uzyskanego drogą prostatektomii radykalnej oraz narastania stężenia swoistego antygenu sterczowego (prostate-specific antigen, PSA) po operacji, a także wpływu leczenia skojarzonego na odległe wyniki leczenia z uwzględnieniem działań niepożądanych. Coraz lepsze poznanie naturalnego przebiegu raka gruczołu krokowego i skutków zastosowania leczenia skojarzonego ułatwia informowanie chorych o możliwościach postępowania po operacji, ale również nasuwa kolejne pytania i wyznacza cele dla badań klinicznych, służących opracowaniu optymalnej strategii postępowania u chorych na miejscowo zaawansowanego raka gruczołu krokowego.
W niniejszym artykule przeanalizowano wykazane dotąd korzyści i ograniczenia połączenia leczenia chirurgicznego z radioterapią u chorych na raka gruczołu krokowego. Zwrócono też uwagę na zagadnienia budzące kontrowersje i przedstawiono działania podjęte w celu ich rozstrzygnięcia.
Dodaj do ulubionych