Streszczenie

Wprowadzenie

Pomimo postępów, jakie dokonały się w zachowawczym leczeniu astmy oskrzelowej, jej postać dziecięca nadal pozostaje w Stanach Zjednoczonych wiodącą przyczyną wizyt na oddziałach ratunkowych, hospitalizacji oraz absencji w szkole. Dzieci, u których astma oskrzelowa nie jest prawidłowo kontrolowana, mają trudności z wykonywaniem ćwiczeń fizycznych, zgłaszają zaburzenia snu oraz natrafiają na bariery uniemożliwiające im branie udziału w zwykłych codziennych zajęciach wieku dziecięcego. Ich rodziny mogą doświadczać, wynikających z choroby dziecka, problemów finansowych, trudności w kontaktach społecznych oraz związanych z wykonywaniem pracy. Współpracując z tymi rodzinami na zasadach partnerskich pracownicy ochrony zdrowia mogą pomóc w osiągnięciu poprawy wyników leczenia astmy oskrzelowej oraz funkcjonowania rodziny. Ten artykuł stanowi przegląd metod postępowania w astmie oskrzelowej. Zalecenia omówione w niniejszej publikacji oparto na Expert Panel Report 3: Guidelines for the Diagnosis and Management of Asthma z 2007 roku (tzw. wytyczne z 2007 roku). Jeśli zaistniała taka możliwość, dołączono również oznaczenie poziomu siły dowodów naukowych odnoszących się do danych stanowisk lub zaleceń.

Badanie wstępne

Po rozpoznaniu astmy oskrzelowej lekarz powinien określić stopień ciężkości jej przebiegu u danego chorego. Ciężkość przebiegu choroby najlepiej jest ustalić w chwili rozpoznania, jeszcze przed rozpoczęciem leczenia. Istnieją cztery kategorie astmy oskrzelowej w zależności od ciężkości jej przebiegu: sporadyczna (okresowa) oraz przewlekła lekkiego, umiarkowanego lub ciężkiego stopnia. Najważniejsze jest odróżnienie postaci sporadycznej oraz przewlekłej, ponieważ u wszystkich chorych na przewlekłą astmę oskrzelową należy zastosować długo działające leki kontrolujące jej przebieg. Wytyczne z 2007 roku zawierają tabele pozwalające na określenie stopnia ciężkości choroby oraz zalecenia dotyczące wstępnego leczenia dla trzech różnych grup wiekowych: dzieci w wieku 0-4 i 5-11 lat oraz młodzież od 12 roku życia i dorośli (tab. 1-3).
Kategorie ciężkości astmy oskrzelowej oparto na „nasileniu dolegliwości” oraz „ryzyku zaostrzenia”. Pojęcie pogorszenia obejmuje częstość oraz stopień nasilenia dziennych i nocnych objawów astmy oskrzelowej, częstość stosowania krótko działających agonistów receptora β2 -adrenergicznego (short-acting β2 agonist, SABA), z wyjątkiem leczenia objawów wywołanych wysiłkiem fizycznym, stopień wpływu choroby na codzienną aktywność chorego oraz wyniki testów czynnościowych płuc. Ryzyko pojawienia się zaostrzenia określa się na podstawie częstości występowania zaostrzeń astmy oskrzelowej wymagających użycia glikokortykosteroidów doustnych. Stopień ciężkości choroby określa się zawsze na podstawie najbardziej nasilonych objawów, zużycia leków oraz innych czynników.