Nowe leki przeciwpsychotyczne

Reakcję terapeutyczną definiuje się przeważnie jako zmniejszenie nasilenia objawów pozytywnych (urojeń, omamów) o 20-30% przy mniejszym wpływie na objawy negatywne i zaburzenia funkcji poznawczych. Podjęto ogromne wysiłki w celu opracowania nowszych leków przeciwpsychotycznych, które poprawiłyby wyniki leczenia. W artykule opisano leki przeciwpsychotyczne oceniane obecnie w badaniach klinicznych. Przedstawiono również badania przedkliniczne i kliniczne dotyczące różnych leków wpływających na wiele receptorów, które są uważane za związane z etiologią schizofrenii. Schizofrenia i inne postacie zaburzeń psychotycznych nękały ludzkość od wieków. Dopiero niedawno jednak psychoza zaczęła być postrzegana jako choroba psychiczna. Opracowywanie skutecznej farmakoterapii rozpoczęło się od wynalezienia chlorpromazyny w 1952 roku, co zrewolucjonizowało leczenie schizofrenii. Leki starsze, takie jak haloperidol i chlorpromazyna (leki przeciwpsychotyczne pierwszej generacji, LPPI), są bardzo skuteczne w zwalczaniu objawów pozytywnych schizofrenii, ale charakteryzują się stosunkowo niewielką długotrwałą skutecznością w leczeniu objawów negatywnych, zaburzeń nastroju lub deficytów funkcji poznawczych. Ich stosowanie wiąże się również z występowaniem nieprzyjemnych objawów pozapiramidowych (extrapyramidal symptoms, EPS) i późnych dyskinez, które często niwelują efekt terapeutyczny. W latach 1977-88 FDA nie zarejestrowała nowych leków do terapii schizofrenii. Natomiast wprowadzenie klozapiny w Europie w 1989 roku2 rozwiało przypuszczenia, że nieodłączną konsekwencją terapii przeciwpsychotycznej muszą być EPS i późne dyskinezy. Zarejestrowanie klozapiny przez FDA zapoczątkowało nową generację leków przeciwpsychotycznych, które wydawały się charakteryzować szerszym zakresem działań terapeutycznych (działanie na objawy pozytywne i negatywne, przy mniejszym niekorzystnym wpływie na funkcje poznawcze) i mniejszym ryzyku EPS i późnych dyskinez w porównaniu ze starszymi lekami.3 Ostatnie badania4 sugerowały, że stosowanie nowych leków wiąże się z większym ryzykiem rozwoju zespołu metabolicznego – obejmującego cukrzycę, przyrost masy ciała i hiperlipidemię – który może być (w dłuższej perspektywie) bardziej problematyczny niż EPS lub późne dyskinezy. Dlatego nadal aktualna jest potrzeba opracowania nowszych, bezpieczniejszych i bardziej skutecznych leków przeciwpsychotycznych.