Połknięcie lub aspiracja ciała obcego

Opisy przypadków

Przypadek 1
Trzyletni chłopiec został przywieziony przez matkę do przychodni dziecięcej po tym, jak starsze rodzeństwo widziało, jak połykał dwa drobne magnetyzowane elementy układanki. Był wesoły i uśmiechnięty. Wcześniej nie krztusił się ani nie miał zaburzeń oddychania. Badanie radiologiczne ujawniło w żołądku dwa przedmioty przypominające pręciki.

Przypadek 2
Dziesięcioletnią dziewczynkę opóźnioną w rozwoju przywieziono na oddział ratunkowy, ponieważ przed 2 godzinami prawdopodobnie połknęła baterię od kalkulatora. Nie zgłaszała dolegliwości. Na zdjęciu radiologicznym w dolnej części przełyku stwierdzono mały okrągły przedmiot.

Przypadek 3
Dwuletniego chłopca przywieziono na oddział ratunkowy z powodu świszczącego oddechu. Miał niewielką gorączkę i kasłał, nie obserwowano natomiast wycieku z nosa. Stwierdzono niewielką duszność i świsty nad prawym płucem. Rozpoczęto leczenie salbutamolem i steroidami. Mimo leczenia świsty się utrzymywały.

Są to trzy przykłady częstego w pediatrii problemu, jakim jest połknięcie lub aspiracja ciała obcego. Maluchy poznają świat organoleptycznie, lubią włożyć coś do ust i uciec, a ponieważ ich umiejętność żucia jest jeszcze ograniczona, są grupą wiekową najczęściej zgłaszającą się z powodu dolegliwości wywoływanych przez ciało obce. W wielu doniesieniach wskazywano na niewielką przewagę chłopców. Niniejszy artykuł analizuje połknięcie lub aspirację ciała obcego.

Połknięcie ciała obcego

Wprowadzenie
Połknięcie ciała obcego jest częstym powodem zgłaszania się do pediatrów. Najczęściej są to monety, następnie drobne zabawki i ostre metalowe przedmioty, np. szpilki. Poza małymi dziećmi w grupie obciążonej ryzykiem są chorzy opóźnieni w rozwoju, którzy mogą zgłaszać się z powodu połknięcia rzadziej widywanych ciał obcych, takich jak bezoary.
Głównym miejscem utknięcia ciał obcych w przełyku jest jego bliższy odcinek z powodu zmiany budowy błony mięśniowej z mięśni poprzecznie prążkowanych na mięśnie gładkie oraz występowania mięśnia pierścienno-gardłowego. Inne miejsca to środkowa część przełyku, krzyżowana przez łuk aorty, a także dolny zwieracz przełyku. Ostre przedmioty mogą utkwić wszędzie, natomiast u chorych z nieprawidłowościami budowy przełyku, np. przetoką tchawiczo-przełykową, istnieje ryzyko, że połknięty przedmiot utkwi właśnie w tym miejscu.
Chociaż większość przedmiotów bez trudu przemieszcza się w jelicie, mogą one utknąć na poziomie odźwiernika, więzadła Treitza oraz zastawki krętniczo-kątniczej. Dzieci z zaburzeniami jelitowymi, takimi jak wady wrodzone, zaburzenia czynnościowe lub zmiany po operacjach, są obciążone większym ryzykiem utrudnień w przemieszczaniu się przedmiotóww przewodzie pokarmowym.