Dzieci jako dawcy krwiotwórczych komórek macierzystych

Dzieci są często dawcami krwiotwórczych komórek macierzystych dla swoich braci lub sióstr. Dawcą z wyboru jest zgodne w zakresie antygenów HLA rodzeństwo chorego dziecka. W takich przypadkach ryzyko powikłań po przeszczepie jest mniejsze niż w przypadku przeszczepu od dawcy niespokrewnionego. Poniższy artykuł omawia aspekty etyczne pobierania krwiotwórczych komórek macierzystych od nieletnich dawców z uwzględnieniem tradycyjnej kalkulacji zysków i strat z perspektywy dawcy i biorcy. Tekst obejmuje analizę warunków, jakie należy spełnić, zanim zostanie przeprowadzone zgodne z zasadami etyki pobranie krwiotwórczych komórek macierzystych od nieletnich, omawia kwestię minimalizowania potencjalnego ryzyka, na jakie naraża się dawcę, zasady uzyskiwania świadomej zgody na oddanie krwiotwórczych komórek macierzystych, rolę rzecznika dawcy (i innych mechanizmów ochrony dawcy) oraz inne kwestie etyczne. American Academy of Pediatrics (AAP) stoi na stanowisku, że nieletni mogą być dawcami komórek macierzystych, ale muszą zostać spełnione odpowiednie warunki.

Wprowadzenie

W ciągu ostatnich pięćdziesięciu lat alogeniczne przeszczepy krwiotwórczych komórek macierzystych (hematopoietic stem cell transplantation, HSCT) weszły do standardu leczenia wielu chorób występujących u dzieci i dorosłych. Są wykorzystywane w leczeniu niektórych chorób rozrostowych układu krwiotwórczego, niedoborów immunologicznych, hemoglobinopatii, niewydolności szpiku i wrodzonych chorób metabolicznych. Źródłem krwiotwórczych komórek macierzystych są: szpik, krew obwodowa i krew pępowinowa.
Idealnym dawcą alogenicznych komórek krwiotwórczych jest osoba zgodna z biorcą pod względem głównych antygenów układu HLA – dawca i biorca są identyczni w zakresie głównych genów układu zgodności tkankowej. Ze względu na mniejsze zagrożenie chorobą przeszczep przeciwko gospodarzowi (graft-versus-host disease, GVHD) i innych powikłań po przeszczepach jako dawców preferuje się zgodne w układzie HLA rodzeństwo biologiczne.
Jeśli chory nie ma rodzeństwa zgodnego w układzie HLA, często, mimo przeszukiwania rejestru ponad 7 milionów dorosłych zgłoszonych do National Marrow Donor Program i 6 milionów innych dawców, z uwzględnieniem jednostek krwi pępowinowej, zarejestrowanych na całym świecie, znalezienie dawcy jest niemożliwe. Dotyczy to zwłaszcza przedstawicieli mniejszości etnicznych.
Jeśli potencjalnym biorcą jest dziecko, potencjalnym dawcą również może być dziecko. W wyjątkowych przypadkach dziecko może być brane pod uwagę jako potencjalny dawca dla dorosłego rodzeństwa, rodzica lub innego członka rodziny.
American Academy of Pediatrics (AAP) stoi na stanowisku, że nieletni mogą być dawcami krwiotwórczych komórek macierzystych i jest to zgodne z zasadami etyki. Poniższy dokument omawia etyczne aspekty pobierania krwiotwórczych komórek macierzystych od dzieci z uwzględnieniem tradycyjnej oceny korzyści i ryzyka zarówno z perspektywy dawcy, jak i biorcy. Przedstawiono również analizę okoliczności, w jakich nieletni może się stać dawcą krwiotwórczych komórek macierzystych, sposoby minimalizowania ryzyka takiego zabiegu, proces uzyskiwania świadomej zgody oraz inne zagadnienia etyczne.