Streszczenie
Wprowadzenie
Zaburzenia snu wciąż są najrzadziej rozpoznawanym modyfikowalnym czynnikiem ryzyka wystąpienia udaru mózgu. W Stanach Zjednoczonych 1/3 dorosłych sypia mniej niż 7 godzin w ciągu nocy, a 50-70 000 osób cierpi na zaburzenia snu. Zależność między tymi zaburzeniami a czynnikami ryzyka chorób naczyniowych i udaru mózgu została dobrze udokumentowana, ale nie jest w pełni wyjaśniona. Zaburzenia snu mogą bezpośrednio lub pośrednio wpływać na wystąpienie patologii naczyniowej będącej podłożem udaru. Ponadto mogą one być skutkiem udaru lub ulegać zaostrzeniu w jego przebiegu. Co więcej, konsekwencje nieleczonych zaburzeń snu (zaburzenia funkcji poznawczych, nastroju, senność i zmęczenie) mogą utrudniać proces rehabilitacji poudarowej, wydłużać czas hospitalizacji i wpływać na wyniki leczenia udaru i ryzyko jego nawrotu. Niniejszy artykuł przeglądowy przedstawia aktualny stan epidemiologiczny i wiedzę na temat patofizjologii i metod leczenia zaburzeń oddychania podczas snu (sleep-disordered breathing, SDB), bezsenności, zaburzeń rytmu okołodobowego i zaburzeń pozapiramidowych związanych ze snem w odniesieniu do chorych z udarem mózgu oraz metod zapobiegania tym zaburzeniom.
Zaburzenia oddychania podczas snu
Terminem SDB opisuje się trudności z oddychaniem i zaburzenia wentylacji w czasie snu. Obejmuje on nawykowe chrapanie, obturacyjny bezdech podczas snu (obstructive sleep apnea, OSA) i ośrodkowy bezdech podczas snu (central sleep apnea, CSA) (tab. 1).
Nawykowe chrapanie dotyczy do 40% dorosłych i razem z przerwami w oddychaniu podczas snu i sennością w ciągu dnia stanowi główny objaw zespołu OSA. Do cech charakterystycznych tego zespołu należy częściowe lub całkowite zamknięcie górnych dróg oddechowych, prowadzące do spadku saturacji krwi i przerwania snu. Wyniki badań epidemiologicznych wskazują, że obturacyjny bezdech podczas snu dotyczy do17% dorosłych, a częstość jego występowania i nasilenie objawów wzrasta z wiekiem. Zaburzenie to stwierdza się u blisko 25% pacjentów powyżej 65 roku życia. Rozpowszechnienie zaburzeń snu i zespołu OSA wykazuje różnice rasowe i etniczne. W badaniu populacyjnym Sleep Heart Health Study (SHHS) wykazano większe rozpowszechnienie chrapania wśród Latynosów i Afroamerykanów niż wśród osób rasy białej. Kliniczne czynniki ryzyka wystąpienia zespołu obturacyjnego bezdechu podczas snu obejmują otyłość, płeć męską, zwiększony obwód szyi (≥43 cm u mężczyzn, ≥40 cm u kobiet) i charakterystyczne cechy budowy twarzoczaszki (np. cofnięcie żuchwy), które zwężają średnicę górnych dróg oddechowych. Do wystąpienia bezdechu śródsennego pochodzenia ośrodkowego (CSA) bardziej predysponowani są mężczyźni (ok. 8%) niż kobiety (<1%). Na częstość jego występowania wpływa kilka czynników, takich jak: wiek, płeć, niewydolność serca i niektóre zaburzenia metaboliczne.
Dodaj do ulubionych
