Streszczenie
Urojenia są najważniejszym objawem schizofrenii,występującym u około trzech czwartych chorych. Często są źródłem dyskomfortu i upośledzają funkcjonowanie, a dostępne metody leczenia, farmakologiczne i psychologiczne, są tylko częściowo skuteczne. U wielu chorych na schizofrenię odpowiedź na leki przeciwpsychotyczne jest stosunkowo słaba. Mniej więcej 50% chorych wypowiada przewlekłe urojenia nawet po ustąpieniu pierwszego ostrego epizodu psychotycznego. Badania wykazują, że wpływ leków przeciwpsychotycznych na przekonanie o słuszności urojeń jest słabszy niż na ich inne aspekty, w tym towarzyszący dyskomfort czy aktywność urojeniową. Terapia poznawczo-behawioralna (cognitive-behavioral therapy, CBT) w zaburzeniach psychotycznych pierwotnie została opracowana do wykorzystywania w leczeniu przewlekłych urojeń i omamów będących źródłem dyskomfortu. W metaanalizach jednoznacznie wykazano, że te nowe interwencje są skuteczne, ale przynoszą efekty niewielkie do umiarkowanych. Chociaż leki przeciwpsychotyczne i CBT przynoszą korzyści, badania prowadzone na całym świecie wykazują, że nadal nie udaje się zrealizować celu w postaci trwałego zmniejszenia nasilenia urojeń. Potrzebne są lepsze metody leczenia, oparte na dobrym zrozumieniu przyczyn ich powstawania i czynników podtrzymujących.
Poznawcze teorie urojeń
W ciągu ostatnich 10 lat pozytywne objawy psychotyczne, szczególnie urojenia, których powstawanie wiązano z interakcjami wielu czynników biologicznych, psychologicznych i społecznych, znalazły się w centrum uwagi badań empirycznych. Uważa się, że etiologia psychozy jest złożona i wieloczynnikowa. W modelu opublikowanym po raz pierwszy w 2001 roku autorzy przyjęli powszechnie akceptowaną hipotezę, że osoba, u której dochodzi do rozwoju psychozy, charakteryzuje się przedchorobową podatnością uwarunkowaną biopsychospołecznie (co wynika z połączenia pewnych genetycznych, neurorozwojowych i psychologicznych czynników ryzyka).