Dermatozy tropikalne

Problemy zdrowotne w gorącej strefie klimatycznej

Płk dr hab. med. Krzysztof Korzeniewski, prof. nadzw. WIM

Wojskowy Instytut Medyczny w Warszawie, Zakład Epidemiologii i Medycyny Tropikalnej w Gdyni

Adres do korespondencji: Płk dr hab. med. Krzysztof Korzeniewski, prof. nadzw. WIM, Wojskowy Instytut Medyczny, Zakład Epidemiologii i Medycyny Tropikalnej, ul. Grudzińskiego 4, 81-103 Gdynia, tel. 665 707 396, e-mail: kktropmed@wp.pl

Turyści narażeni są na ekspozycje patogenów przenoszonych przez owady, drogą pokarmową, oddechową i płciową, które wywołują schorzenia często niewystępujące w strefie klimatu umiarkowanego

Choroby skóry należą do najczęstszych problemów zdrowotnych populacji lokalnej i napływowej w strefie klimatu gorącego. Zalicza się do nich zarówno choroby kosmopolityczne, jak i dermatozy charakterystyczne dla tropiku i subtropiku. Choroby występujące endemicznie w gorącej strefie klimatycznej wywoływane są przez szerokie spektrum patogenów, do których należą głównie pasożyty (pierwotniaki, robaki), grzyby lub promieniowce. Do powstania dermatoz tropikalnych dochodzi przez kontakt bezpośredni z chorymi lub nosicielami (ludzie, zwierzęta), z materią nieożywioną (gleba, woda), a także przez kontakt pośredni (wektory, żywiciele pośredni).

W pracy przedstawiono wybrane choroby skóry występujące w strefie tropikalnej, takie jak leiszmaniozy, schistosomatoza, filariozy, drakunkuloza, skórna larwa wędrująca oraz mycetoma.

Leiszmaniozy

Jest to grupa chorób pasożytniczych wywoływanych przez pierwotniaki z rodzaju Leishmania, przenoszonych przez krwiopijne samice muchówek z rodzaju Phlebotomus (fot. 1) (Old World leishmaniasis) i Lutzomyia (New World leishmaniasis). Pasożytami patogennymi dla człowieka, który jest ich żywicielem ostatecznym, są Leishmania donovani complex (L. donovani, L. infantum, L. chagasi – czynniki etiologiczne leiszmaniozy trzewnej), Leishmania mexicana complex, L. tropica, L. major, L. aethiopica oraz podgatunek Viannia. Rezerwuarem pierwotniaków Leishmania są głównie psy i wolno żyjące gryzonie. Występowanie chorób jest ograniczone zasięgiem geograficznym wektorów zarażenia, które bytują i rozmnażają się na obszarach, gdzie temperatura nie spada poniżej 16°C. Na terenach endemicznego występowania leiszmanioz żyje 350 mln ludzi. Wyróżniamy jej trzy postacie kliniczne: skórną (cutaneous leishmaniasis, CL), skórno-śluzówkową (mucocutaneous leishmaniasis, MCL) i trzewną (visceral leishmaniasis, kala-azar, VL). We wszystkich postaciach występuje ten sam cykl życiowy pasożyta. Przy ukłuciu chorego człowieka przez muchówkę pierwotniak dostaje się do organizmu owada wraz z zassaną krwią. Z kolei przy ukłuciu zdrowych ludzi przez zarażone muchówki wraz ze śliną wektora zarażenia do naczyń krwionośnych człowieka dostają się pierwotniaki Leishmania, i w ten sposób cykl się zamyka. Człowiek podczas ukłucia muchówki zostaje zarażony formą promastigota pasożytów, które atakują krążące w układzie krwionośnym makrofagi i namnażają się w nich w postaci amastigota. Makrofagi giną, pierwotniaki w postaci amastigota uwalniają się do krwiobiegu i zarażają kolejne krążące lub osiadłe komórki układu odpornościowego. Postać kliniczna leiszmaniozy zależy od pierwotnej lokalizacji zarażonych makrofagów (skóra, narządy wewnętrzne). Do czynników ryzyka mających wpływ na transmisję choroby należą głównie:

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Schistosomatoza

Ogólnoustrojowa choroba pasożytnicza wywoływana przez przywry z rodzaju Schistosoma, które pasożytują w splotach żylnych miednicy mniejszej i tkankach żywicieli. Schistosomatozą zagrożonych [...]

Filariozy

Choroby wywoływane przez pasożyty należące do nicieni. Formy dojrzałe (filarie) oraz ich larwy (mikrofilarie) żyją w ludzkich tkankach. Mikrofilarie zassane z [...]

Drakunkuloza

Do zarażenia dochodzi podczas picia wody zanieczyszczonej oczlikami (skorupiaki słodkowodne z rodzaju Cyclops), które uprzednio, połykając larwy nicienia (wydalone przez samice [...]

Skórna larwa wędrująca (larva migrans)

Zmiana wywołana przez wędrujące w tkance podskórnej larwy nicieni (Ancylostoma duodenale, Necator americanus). Z wydalonych z kałem zarażonych zwierząt (psów, kotów) [...]

Mycetoma

Jest przewlekłym procesem zapalnym skóry, tkanki podskórnej i kości wywołanym przez grzyby (Pseudallescheria boydii, Madurella grisea) lub promieniowce (Nocardia brasiliensis, Streptomyces [...]

Podsumowanie

Na całym świecie, również w Polsce, wzrasta liczba osób podróżujących do krajów gorącej strefy klimatycznej w Azji, Afryce i Ameryce Południowej. [...]