Praktyka kliniczna

Miejscowa antybiotykoterapia w leczeniu trądziku zwyczajnego

Lek. Bartosz Ptak
Dr hab. med. Aleksandra Batycka-Baran

Katedra i Klinika Dermatologii, Wenerologii i Alergologii

Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu

Adres do korespondencji: Dr hab. med. Aleksandra Batycka-Baran, Katedra i Klinika Dermatologii, Wenerologii i Alergologii, Uniwersytet Medyczny, ul. Chałubińskiego 1, 50-368 Wrocław, tel. 71 3270941, faks 71 3270942, e-mail: aleksandra.batycka-baran@umed.wroc.pl

Trądzik zwyczajny (acne vulgaris) jest jednym z najczęstszych schorzeń skóry, które dotyczy ponad 80 proc. osób w wieku dojrzewania oraz młodych dorosłych. Szczyt zapadalności na trądzik szacuje się na 14.-17. r.ż. u kobiet i 16.-19. r.ż. u mężczyzn. W ostatnim czasie zaobserwowano tendencję do zwiększania się częstości trądziku u dzieci przed okresem dojrzewania oraz u osób po 25. r.ż. Proces chorobowy dotyczy jednostki włosowo-łojowej, a patogeneza trądziku jest złożona i obejmuje cztery główne aspekty, tj. zaburzenia rogowacenia ujść jednostek włosowo-łojowych, zwiększoną produkcję łoju, kolonizację gruczołów łojowych przez Propionibacterium acnes (P. acnes) oraz nieprawidłową odpowiedź immunologiczną, prowadzącą do rozwoju stanu zapalnego. W ostatnich latach podkreśla się główną rolę nieprawidłowej reakcji zapalnej w rozwoju zmian trądzikowych. U pacjentów z trądzikiem stwierdzono nadekspresję ponad 200 genów, w tym genów kodujących metaloproteinazy macierzy 1 i 4, cytokiny prozapalne (m.in. interleukinę 1ß i 6), granzym B i receptory żetonowe (toll-like receptors – TLRs).

Trądzik zwyczajny, w zależności od nasilenia, charakteryzuje się występowaniem zaskórników oraz zmian zapalnych, tj. grudek, krost lub cyst, mogących ustępować z pozostawieniem blizn i przebarwień. Zmiany skórne najczęściej zlokalizowane są na twarzy, rzadziej na plecach, klatce piersiowej lub w innej lokalizacji.[1] W większości przypadków trądzik ma łagodny lub umiarkowany przebieg, często dobrze reagujący na terapię miejscową. U ok. 15 proc. chorych przebieg jest ciężki i może się wiązać z występowaniem późnych powikłań, takich jak blizny i przebarwienia. Trądzik zwyczajny ma znaczący wpływ na sferę emocjonalną i może wyraźnie obniżać jakość życia pacjentów. Występuje głównie w populacji osób młodych, dla których wygląd wiąże się niejednokrotnie z akceptacją środowiska rówieśniczego, co wskazuje na konieczność odpowiednio wyważonej relacji lekarza z pacjentem i indywidualizacji leczenia.[1-4]

Rola Propionibacterium acnes

P. acnes jest beztlenową, Gram-dodatnią bakterią, która kolonizuje jednostkę włosowo-łojową.[5] P. acnes występują na skórze większości populacji, a ich ilość zwiększa się w okresie dojrzewania i jest wprost proporcjonalna do produkcji łoju.[3] P....

Leczenie

Przebieg trądziku zwyczajnego jest zwykle wieloletni, dlatego choroba wymaga przewlekłej terapii. Z uwagi na występowanie niewidocznych makroskopowo mikrozaskórników stanowiących podłoże dla powstawania innych zmian trądzikowych, leczenia wymaga c...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Leczenie miejscowe

Leczenie miejscowe jest podstawową formą terapii w większości przypadków trądziku zwyczajnego, o nasileniu łagodnym i umiarkowanym. Często zalecana jest terapia skojarzona, [...]

Antybiotyki miejscowe

Miejscowe antybiotyki o działaniu przeciwbakteryjnym i przeciwzapalnym odgrywają istotną rolę w terapii trądziku. Wpływają one na zmniejszenie liczby P. acnes w [...]

Miejscowe leczenie skojarzone

W leczeniu miejscowym trądziku często korzysta się z synergistycznego działania różnych substancji na odmienne elementy patogenezy trądziku. Umożliwia to zastosowanie substancji [...]