Okiem praktyka

Zmiany skórne o charakterze łagodnym u dzieci po przeszczepieniu narządów

Lek. Katarzyna Szymańska1

Lek. Magdalena Roskosz-Stożkowska1

Lek. Damian Kadylak2

Prof. dr hab. med. Alicja Dębska-Ślizień3

Prof. dr hab. med. Bolesław Rutkowski3

Dr n. med. Beata Imko-Walczuk2

1Oddział Dermatologii, Copernicus Podmiot leczniczy Sp. z o.o. w Gdańsku

2Poradnia Skórno-Wenerologiczna, Copernicus Podmiot leczniczy Sp. z o.o. w Gdańsku

3Klinika Nefrologii, Transplantologii i Chorób Wewnętrznych, Gdański Uniwersytet Medyczny

Adres do korespondencji: Dr n. med. Beata Imko-Walczuk, Poradnia Skórno-Wenerologiczna, Copernicus Podmiot leczniczy Sp. z o.o. w Gdańsku, ul. Powstańców Warszawskich 1/2, 80-152 Gdańsk

Populacja osób po przeszczepieniu narządów systematycznie rośnie. Jest to wynikiem rozwoju nauk immunologicznych, doskonalenia metod chirurgicznych oraz większej wiedzy na temat doboru leków immunosupresyjnych. Niekorzystnym działaniem leków immunosupresyjnych jest wzrastające ryzyko nowotworów, ze szczególnym uwzględnieniem raków skóry: płaskonabłonkowego (squamous cell carcinoma – SCC) i podstawnokomórkowego (basal cell carcinoma – BCC). Ryzyko to wzrasta wraz z dawką i czasem stosowania leków immunosupresyjnych. Ponadto istotna jest ogólna siła immunosupresji, wyrażająca rodzaj i liczbę leków, stosowanie indukcji, leczenie incydentów odrzucania. Wśród innych czynników ryzyka w przypadku nowotworów skóry najważniejsze jest promieniowanie UV.[1,2]

Poza nowotworami, po długim czasie stosowania leków immunosupresyjnych, obserwuje się zwiększoną częstość występowania różnorodnych zmian o charakterze łagodnym. Najczęściej dochodzi do rozwoju skórnych chorób o podłożu infekcyjnym, jatrogennym oraz łagodnych guzów skórnych stymulowanych stosowanym leczeniem.[1-3]

Istnieje niewiele badań dotyczących zmian skórnych u dzieci po przeszczepieniu narządu w przeciwieństwie do opisywanych szeroko zmian skórnych u dorosłych biorców. Liczba dzieci poddawanych transplantacji narządów również gwałtownie rośnie, w związku z tym należy wziąć pod uwagę problem pojawiających się de novo powikłań dermatologicznych w populacji pediatrycznej.

Populacja ta to osoby, u których dokonuje się przeszczepień głównie nerek, wątroby i serca w okresie od urodzenia do 18. r.ż.

Najczęściej stosowanymi lekami immunosupresyjnymi u dzieci są:

  • glikokortykosteroidy (GKS),
  • azatiopryna (Aza),
  • cyklosporyna A (CsA),
  • takrolimus (Tac),
  • mykofenolan mofetylu (MMF),
  • mykofenolan sodu (MPS),
  • rapamycyna (Rapa),
  • ewerolimus (Ewero).


Rzadziej stosowane są monoklonalne lub poliklonalne przeciwciała. Działania niepożądane w zakresie zaburzeń dermatologicznych obserwuje się po zastosowaniu wszystkich wymienionych leków.

Infekcyjne zmiany skórne u dzieci po przeszczepieniu narządów

Dane literaturowe wskazują, że infekcje pojawiają się u ponad 50 proc. dzieci po przeszczepieniach narządowych. 16 proc. dzieci wykazuje jednoczasowo mnogie infekcje wywołane różnorodnymi patogenami.[3,4] Ustalono, że infekcje skórne zależą nie tylko od czasu, jaki upłynął od transplantacji, ale również od płci dziecka i rodzaju przeszczepionego narządu. Fortina i wsp. wykazali największą skłonność do infekcji skórnych u dzieci po przeszczepieniu serca (66,7 proc.), następnie po przeszczepieniu nerki (57,7 proc.) i najmniejszą po przeszczepieniu wątroby (26,3 proc.). W obserwacji klinicznej chłopcy prezentowali zmiany skórne o charakterze infekcyjnym częściej w stosunku do dziewczynek (28,2 v. 18,6 proc.).[3]

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Infekcyjne zmiany skórne u dzieci po przeszczepieniu narządów

Dane literaturowe wskazują, że infekcje pojawiają się u ponad 50 proc. dzieci po przeszczepieniach narządowych. 16 proc. dzieci wykazuje jednoczasowo mnogie [...]

Infekcje wirusowe

Są jedną z najczęściej obserwowanych infekcji u dzieci po przeszczepieniu narządów. Częstość ich występowania waha się od 24 do 70 proc. [...]

Infekcje grzybicze

Stanowią częsty problem zdrowotny pacjentów po przeszczepieniu narządów. Według dostępnych danych dotyczą one od 40 do ponad 60 proc. chorych. Grzybicze [...]

Infekcje bakteryjne

W ciągu pierwszego miesiąca po transplantacji często występują zakażenia rany pooperacyjnej wywołane patogenami szpitalnymi, w tym metycylinoopornym gronkowcem złocistym (Staphylococcus aureus [...]

Zmiany jatrogenne

Częstym powikłaniem obserwowanym w populacji pediatrycznej są zmiany wywołane bezpośrednim działaniem leków immunosupresyjnych. Wykazano wielokrotnie, że tego typu zmiany są zależne [...]

Podsumowanie

1. Obecnie ponad 80 proc. dzieci, które przebyły transplantację, utrzymuje przeszczepiony organ do okresu dojrzewania, a także dorosłości. Dlatego ważne jest, [...]