Dążymy do celu

Wirus zapalenia wątroby typu C w patogenezie insulinooporności

Dr n. med. Irmina Korzeniewska-Dyl1
Dr n. med. Łukasz Kępczyński2

1Klinika Chorób Wewnętrznych i Nefrodiabetologii, Uniwersytet Medyczny w Łodzi

2Pracownia Biologii Molekularnej Klinika Chorób Wewnętrznych i Nefrodiabetologii, Uniwersytet Medyczny w Łodzi

Adres do korespondencji: Dr n. med. Irmina Korzeniewska-Dyl, Klinika Chorób Wewnętrznych i Nefrodiabetologii, Uniwersytet Medyczny w Łodzi, e-mail: irmina.korzeniewska-dyl@umed.lodz.pl

Wirus zapalenia wątroby typu C (HCV) jest należącym do rodziny flaviviridae wirusem RNA, który wywołuje przewlekłe zapalenie wątroby u około 160 mln osób na świecie.[1] Dane epidemiologiczne wskazują na liczne powiązania zaburzeń metabolicznych, takich jak insulinooporność oraz stłuszczenie wątroby, z zakażeniem HCV.

W 1998 roku po raz pierwszy pojawiły się doniesienia o zwiększonej (4-8-krotnie) częstości występowania nowych przypadków cukrzycy u chorych HCV dodatnich.[2] Upośledzoną tolerancję glukozy i cukrzycę spotyka się częściej u chorych zakażonych HCV w porównaniu z chorymi zakażonymi HBV.[3] Obserwowano, że infekcja HCV wyprzedza wystąpienie cukrzycy u chorych w starszym wieku, z nadwagą i u płci męskiej, a insulinooporność mierzona za pomocą wskaźnika HOMA-IR lub za pomocą euglikemicznej hiperinsulinowej klamry metabolicznej jest zwiększona u osób zakażonych różnymi typami HCV w porównaniu z resztą populacji.[4]

Metaanaliza zbierająca dane na temat cukrzycy w zakażeniu HCV potwierdziła sprawstwo wirusa w rozwoju insulinooporności.[5] Jednocześnie obserwowano, że eradykacja HCV prowadzi do poprawy wrażliwości na insulinę.[6]

Interferencja HCV w szlak sygnału insuliny

W świetle obecnych danych zakłada się bezpośrednią ingerencję białek rdzeniowych wirusa w wewnątrzkomórkowy szlak sygnału insuliny w hepatocycie. Istotą działania insuliny po połączeniu z receptorem insulinowym (IR) jest przemieszczenie się transportera glukozy GLUT-4 na powierzchnię komórek, co umożliwia dokomórkowy transport glukozy. Efekt działania insuliny zależy od złożonej kaskady powiązanych ze sobą reakcji enzymatycznych. Po połączeniu insuliny z receptorem dochodzi do autofosforylacji receptora, a następnie do fosforylacji tyrozynowych reszt wewnątrzkomórkowo położonych białek adaptorowych – substratów receptora insulinowego: IRS-1 i IRS-2.

W przeciwieństwie do fosforylacji reszt tyrozynowych fosforylacja reszt serynowych osłabia sygnał insulinowy – jest to rodzaj negatywnej regulacji działania insuliny w warunkach fizjologicznych, która jednak w pewnych warunkach może przełożyć się na rozwój insulinooporności.

Inne czynniki, które hamują aktywację białek IRS, to: fosfatazy białkowe tyrozyny (PTPs), szczególnie PTP1B, która defosforyluje reszty tyrozynowe receptora insulinowego lub IRS-1/2, a także supresory sygnału cytokinowego (SOCS), takie jak SOCS-1 i SOCS-3, które prowadzą do degradacji IRS-1/2 zależnej od ubikwityny.[7]

Kluczowy dla metabolicznego efektu insuliny jest szlak kinazy fosfatydyloinozytolu-3 (PI3K) i kinazy białkowej B – inaczej kinazy Akt. Fosforylacja reszty tyrozyny w IRS-1 prowadzi do aktywacji kinazy fosfatydyloinozytolu-3 (PI3K) głównie klasy I....

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Interferencja HCV w szlak sygnału insuliny

W świetle obecnych danych zakłada się bezpośrednią ingerencję białek rdzeniowych wirusa w wewnątrzkomórkowy szlak sygnału insuliny w hepatocycie. Istotą działania insuliny [...]

Wzrasta ekspresja genów glukoneogenezy

Istotną rolę w rozwoju insulinooporności w zakażeniu HCV odgrywa rodzina supresorów sygnału cytokinowego, szczególnie SOCS-3 i SOCS-7, których ekspresja rośnie w [...]

Pozawątrobowe działanie HCV

HCV atakuje przede wszystkim komórki wątrobowe, prowadzi do stłuszczenia i zwłóknienia wątroby, nasilenia stresu oksydacyjnego w hepatocytach. Jednak uruchomiona przez wirusa [...]

Insulinooporność a rozwój raka wątrobowokomórkowego

Hiperinsulinemia jest czynnikiem promującym wzrost raka wątrobowokomórkowego (hepatocellular carcinoma – HCC).[12] Zakażenie HCV wiąże się zatem z opornością na insulinę, progresją [...]

Zakażenie HCV a cukrzyca typu 1

Istnieją doniesienia na temat związku między zakażeniem HCV a rozwojem cukrzycy typu 1, a także terapią przeciwwirusową z użyciem interferonu-α i [...]

Podsumowanie

HCV może indukować insulinooporność wątroby i tkanek obwodowych przez różnorodne mechanizmy interferujące w szlak sygnału insuliny, produkcję cytokin prozapalnych oraz modyfikację [...]