Opis przypadku

Kompleksowa opieka diabetologiczna nad ciężarną z cukrzycą ciążową

Dr n. med. Monika Żurawska-Kliś
Prof. dr hab. med. Katarzyna Cypryk

Klinika Chorób Wewnętrznych i Diabetologii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi

Adres do korespondencji: Dr n. med. Monika Żurawska-Kliś, Klinika Chorób Wewnętrznych i Diabetologii, ul. Pomorska 251, 92-213 Łódź, tel.: (42) 201 43 49, e-mail: monika.zurawska-klis@umed.lodz.pl

Hiperglikemia w okresie ciąży zwiększa ryzyko powikłań położniczych, które dotyczą zarówno matki, jak i dziecka. Wpływa ona również niekorzystnie na ich ryzyko diabetologiczne i kardiometaboliczne w późniejszym życiu. Sukces terapeutyczny w zakresie opieki diabetologicznej nad kobietą z cukrzycą ciążową może być osiągnięty dzięki zaangażowaniu profesjonalnego zespołu terapeutycznego: lekarza, pielęgniarki, położnej i dietetyka.

Do zadań pielęgniarki lub położnej należy przeszkolenie chorej w zakresie samokontroli, a w razie potrzeby również zasad i zagrożeń insulinoterapii oraz wszystkich aspektów dotyczących hipoglikemii. Szkolenie dietetyczne należy powierzyć dietetykowi, który wyjaśni zasady zdrowego żywienia w okresie ciąży powikłanej cukrzycą.

Rolą lekarza jest edukacja chorej w zakresie zagrożeń dla matki i dziecka w ciąży, ustalenie zasad samokontroli, korekcja błędów żywieniowych, bieżąca ocena wyrównania i w razie konieczności wdrożenie leczenia insuliną oraz edukacja okołoporodowa.

W okresie poporodowym niezwykle istotne jest przypomnienie chorej zasad postępowania w tym okresie, ponieważ ulegają one wówczas istotnej zmianie. W tym aspekcie nieoceniony jest udział położnych, które mają najbliższy kontakt z chorą. W trakcie kontrolnej wizyty po porodzie niezwykle ważna jest edukacja na temat przyszłego ryzyka diabetologicznego i kardiometabolicznego, dotyczącego nie tylko matki, ale również dziecka. Obowiązkowo należy także wydać zalecenia corocznych badań przesiewowych, zarówno pacjentce, jak też opiekującemu się chorą lekarzowi POZ.

Rola hiperglikemii matczynej

Zaburzenia gospodarki węglowodanowej wikłające okres ciąży, niezależnie od ich typu, zwiększają ryzyko wystąpienia powikłań zarówno dla matki, jak i dla dziecka.[1] W przypadku hiperglikemii rozpoznanej po raz pierwszy w okresie ciąży dotyczy to okresu, w którym powyższe zaburzenia występują, co przypada zwykle na drugą połowę ciąży, a więc może prowadzić do zaburzeń wzrastania i dojrzewania płodu.

Hiperglikemia matczyna skutkuje bowiem nadprodukcją płodowej insuliny oraz insulinopodobnych czynników wzrostu. Insulina zaś, jako kluczowy hormon regulujący, warunkuje:

  • wzrost,
  • proliferację,
  • hipertrofię,
  • hiperplazję komórek.


Nie stymuluje natomiast ani różnicowania komórek, ani ich dojrzewania. Jej nadprodukcja skutkuje zwiększeniem zużycia tlenu przez komórki płodowe.

Jednym z najczęstszych powikłań cukrzycy wikłającej ciążę jest makrosomia płodu. Pojęcie to obejmuje nie tylko nadmierną masę płodu, ale także jego nieproporcjonalny wzrost, będący skutkiem m.in. hiperinsulinemii płodowej. W konsekwencji dochodzi ...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Diagnostyka cukrzycy ciążowej

Wszystkie ciężarne powinny być diagnozowane w kierunku zaburzeń tolerancji glukozy, a pierwszy pomiar glikemii na czczo należy zlecić już na pierwszej [...]

Cele terapeutyczne u kobiet ciężarnych

W okresie ciąży dążymy do osiągnięcia dość rygorystycznych celów terapeutycznych, ponieważ ryzyko powikłań matczynych i płodowych pozostaje w ścisłej zależności z [...]

Samokontrola glikemii

Pacjentki z cukrzycą ciążową powinny wykonywać regularne pomiary glikemii o różnych porach dnia. Chore wykonują pomiary samodzielnie, ale zawsze po odpowiednim [...]

Leczenie dietetyczne

Każda pacjentka z cukrzycą ciążową powinna zostać przeszkolona w zakresie zasad diety cukrzycowej przez dietetyka. Pomoże on bowiem skomponować przykładowe jadłospisy, [...]

Wysiłek fizyczny

Regularny umiarkowany wysiłek fizyczny wpływa korzystnie na gospodarkę węglowodanową, ponieważ zmniejsza insulinooporność i pomaga zapobiegać poposiłkowej hiperglikemii oraz nadmiernemu przyrostowi masy [...]

Częstość wizyt kontrolnych

Pierwsza wizyta kontrolna powinna się odbyć 1-2 tygodnie po pierwszej wizycie. Oceniamy wówczas profil glikemii, samopoczucie chorej, przyrost masy ciała, obecność [...]

Insulinoterapia w cukrzycy ciążowej

Doustne leki przeciwcukrzycowe nie są obecnie rekomendowane do leczenia cukrzycy w ciąży. Przechodzą one bowiem przez łożysko i ich długoterminowy wpływ [...]

Postępowanie po porodzie

W czasie porodu obowiązuje ścisła kontrola glikemii, które nie powinny przekraczać wartości 120-130 mg/dl, ponieważ hiperglikemia w tym okresie, nawet przejściowa, [...]

Podsumowanie

1. Sukces terapeutyczny w zakresie opieki diabetologicznej nad kobietą z cukrzycą ciążową może być osiągnięty dzięki zaangażowaniu profesjonalnego zespołu terapeutycznego, składającego [...]