Od stomatologów dla diabetologów

Zapalenie przyzębia u pacjentów leczonych diabetologicznie

Dr n. med. prof. PUM Elżbieta Dembowska1

Lek. dent. Aleksandra Homik-Rodzińska2

1Pomorski Uniwersytet Medyczny w Szczecinie, Zakład Periodontologii
2Studium doktoranckie PUM

Adres do korespondencji: Dr. n. med. prof. PUM Elżbieta Dembowska, al. Powstańców Wielkopolskich 72, 71-111 Szczecin, e-mail: e.dembowska@vp.pl

Zapalenie przyzębia (periodontitis) to przewlekła choroba zapalna obejmująca tkanki otaczające zęby. W jej przebiegu dochodzi do utraty kości brzeżnej wyrostka zębodołowego lub części zębodołowej żuchwy, niekiedy aż do okolicy okołowierzchołkowej, co prowadzi do ruchomości zębów, a nawet ich utraty.

Choroba przyzębia jest spowodowana najczęściej brakiem równowagi między mechanizmami obronnymi gospodarza ulegającymi upośledzeniu, a wzrastającą liczbą drobnoustrojów obecnych w płytce bakteryjnej zlokalizowanej na powierzchni zębów.

Destrukcja kości jest spowodowana przede wszystkim obecnością bakterii beztlenowych takich jak:

  • Aggregatibacter actinomycetemcomitans (Aa, bakteria względnie beztlenowa, występująca w kieszonkach do 5 mm),
  • Porphyromonas gingivalis (Pg),
  • Tannerella forsythia (Tf),
  • Treponema denticola (Td),
  • Prevotella intermedia (Pi), bytujących w głębokich kieszonkach przyzębnych (kieszonki ≥6 mm).


Klinicznymi objawami występującego zapalenia przyzębia są: krwawienie dziąseł, obrzęk oraz zaczerwienienie dziąseł oraz brodawek międzyzębowych, odsłonięcie szyjek zębowych, zwiększona ruchomość zębów oraz suchość w jamie ustnej (ryc. 1 i 2).

Choroba może przybierać postać zlokalizowaną lub uogólnioną, W przebiegu zapalenia przyzębia dochodzi do wzrostu mediatorów prozapalnych, takich jak IL-1, IL-6 oraz TNF- α, które odgrywają istotną rolę nie tylko jako czynniki miejscowe, ale także stanowią przyczynę ryzyka wystąpienia lub oddziaływania przy współistnieniu chorób, takich jak miażdżyca, udar mózgu, choroby sercowo-naczyniowe, cukrzyca.

Związek między cukrzycą a zapaleniem przyzębia jest obukierunkowy. Choroba przyzębia zwiększa ryzyko cukrzycy i przewlekłych powikłań cukrzycowych. W przebiegu zapalenia przyzębia występuje bowiem zwiększenie poziomu mediatorów prozapalnych: IL-1, IL-6 i TNF-α oraz białka C-reaktywnego i fibrynogenu, które odpowiadają za pracę wątroby i powodują zwiększoną odpowiedź zapalną z jednoczesnym zaburzeniem szlaków sygnałowych insuliny. Taka sytuacja wpływa na zmniejszenie wytwarzania tego hormonu.

Również u osób chorych na cukrzycę typu 2 odpowiedź immunologiczna jest zmieniona, gdyż upośledzone jest wytwarzanie przeciwciał przeciwko patogenom związanym z zapaleniem przyzębia. W cukrzycy dochodzi również do zwiększenia wartości hemoglobiny glikowanej HbA1c.

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Podsumowanie

Cukrzyca i zapalenie przyzębia są częstymi chorobami przewlekłymi u osób dorosłych i w podeszłym wieku. Należy podkreślić, że pacjenci powinni systematycznie [...]