Unikamy powikłań

Częste błędy insulinoterapii w codziennej praktyce lekarskiej

Dr n. med. Grażyna Zasadzińska

Dr n. med. Joanna Wójcik-Odyniec

Prof. dr hab. med. Katarzyna Cypryk

Klinika Chorób Wewnętrznych i Diabetologii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi

Adres do korespondencji: Dr n. med. Grażyna Zasadzińska, Klinika Chorób Wewnętrznych i Diabetologii, ul. Pomorska 251, 92-213 Łódź, e-mail: grazyna.zasadzinska@umed.lodz.pl

Głównym celem leczenia cukrzycy jest zapobieganie występowaniu jej powikłań. Dlatego tak ważne jest dążenie do uzyskania i utrzymania normo- lub prawie normoglikemii. U wszystkich chorych z DM1 i cukrzycą typu LADA oraz u dużej liczby chorych z DM2 konieczne jest stosowanie insuliny. Lekarz, włączając terapię insuliną, zazwyczaj koncentruje się na doborze odpowiedniego preparatu insuliny i dawki oraz podejmuje decyzję o rodzaju wstrzykiwacza. Chory na wizycie inicjującej insulinoterapię odbywa szkolenie w zakresie technicznych aspektów tego rodzaju leczenia i wówczas otrzymuje jednorazowo zwykle bardzo dużo informacji od lekarza, pielęgniarki lub edukatora, jak poprawnie podawać insulinę i samodzielnie modyfikować jej dawki.

Jeżeli w trakcie kontrolnych wizyt w dzienniczku samokontroli widoczne są prawidłowe poziomy glikemii, oznacza to, że zarówno pacjent, jak i lekarz osiągnęli pełen sukces terapeutyczny, terapia jest kontynuowana. Natomiast jeżeli u pacjenta nadal utrzymują się nieprawidłowe wartości glikemii – częste hipoglikemie na zmianę z hiperglikemiami – lekarz zazwyczaj koncentruje się na modyfikacji modelu i dawkowania insuliny, zapominając czasami o najczęstszych, pospolitych błędach popełnianych przez pacjentów, których znaczenie jest niedoszacowane w codziennej praktyce lekarskiej.[1-6]

Poniżej przedstawiamy przykłady pacjentów, u których przyczyną nieskuteczności insulinoterapii były właśnie takie sytuacje.

Przypadek 1

Pacjent 67-letni, z cukrzycą typu 2 od około 10 lat, pod stałą opieką poradni diabetologicznej, od roku leczony insuliną, zgłosił się do gabinetu zabiegowego celem wymiany, jak twierdził, „zepsutego glukometru na nowy”. Chory zauważył, że od kilku dni wartości glikemii są niespodziewanie wysokie lub niskie w stosunku do oczekiwanych. W związku z tym skontrolował glikemie na glukometrze brata i okazało się, że ich wartości istotnie różniły się od wskazywanych na jego urządzeniu pomiarowym. W trakcie dłuższej rozmowy z pacjentem udało się wyjaśnić przyczynę rozbieżności – kilka dni wcześniej chory ponownie zaczął używać paski do glukometru, które otworzył podczas pobytu na działce, w sezonie letnim. Po powrocie do domu jesienią rozpoczął kolejne opakowanie pasków, a kiedy te się skończyły, odnalazł poprzednio używane opakowanie z działki i ponownie stosował je do pomiarów glikemii. W gabinecie zabiegowym sprawdzono dokładność pomiarów aparatu za pomocą płynu kontrolnego, wykazano, że glukometr działa prawidłowo, natomiast paski obecnie używane przez chorego, mimo że nie upłynął jeszcze ich termin ważności, pokazywały zafałszowane wyniki.

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Przypadek 2

Pacjentka, 76 lat, choruje na cukrzycę typu 2 od ok. 10 lat, leczona insulinoterapią konwencjonalną, zgłosiła się do gabinetu zabiegowego poradni [...]

Przypadek 3

Pacjentka 72-letnia została przyjęta do kliniki diabetologii z powodu dekompensacji cukrzycy, na którą choruje od ok. 25 lat. Przed przyjęciem do [...]

Przypadek 4

Pacjentka, lat 86, została przyjęta do szpitala z powodu dekompensacji cukrzycy. Od dwóch dni chora obserwowała gwałtownie narastające glikemie od 200 [...]

Przypadek 5

62-letni pacjent, pracownik biurowy, z cukrzycą typu 2 od 10 lat, dotychczas leczony z dobrym efektem mieszanką analogową (30/70) w dawce [...]

Przypadek 6

68-letnia chora z cukrzycą typu LADA od 12 lat, ostatnio leczona szybkodziałającym analogiem insuliny lispro w dawce 14-16 jednostek na 10 [...]

Przypadek 7

67-letnia pacjentka, z cukrzycą typu 2 od 6 lat, ostatnio leczona analogiem szybkodziałającym insuliny lispro 20-25 jednostek przed głównymi posiłkami oraz [...]

Przypadek 8

68-letnia chora z cukrzycą typu 2 od 10 lat, od 4 lat leczona mieszankami insulinowymi, została przyjęta do szpitala z powodu [...]

Przypadek 9

32-letni pacjent z cukrzycą typu 1 od 17 lat leczony insuliną w modelu intensywnej funkcjonalnej insulinoterapii – stosował szybkodziałający analog insuliny [...]

Dyskusja

W trakcie analizy wyników samokontroli glikemii lekarz zwykle koncentruje uwagę na ocenie stosowania się do zaleceń dietetycznych i aktywności fizycznej pacjenta. [...]

Podsumowanie

Należy stwierdzić, że regularne rozmowy w trakcie wizyt w poradni diabetologicznej lub w POZ o aspektach technicznych samokontroli glikemii oraz insulinoterapii [...]