Zaburzenia psychiczne i cukrzyca typu 2 to jedne z najczęstszych i najbardziej obciążających chorób przewlekłych XXI w. Co więcej, ich współwystępowanie staje się coraz bardziej dostrzegalnym problemem zdrowotnym. Coraz więcej badań potwierdza istnienie silnego związku pomiędzy tymi dwiema jednostkami chorobowymi. Jednocześnie osoby z cukrzycą cechują się większą podatnością na zaburzenia nastroju oraz problemy poznawcze. Mechanizmy odpowiedzialne za te współzależności są złożone i obejmują zarówno czynniki biologiczne (takie jak przewlekły stan zapalny, stres oksydacyjny czy zaburzenia osi podwzgórze–przysadka–nadnercza [HPA]), jak i psychospołeczne (np. styl życia, ograniczona aktywność fizyczna, nieprawidłowe nawyki żywieniowe oraz skutki uboczne stosowanych leków psychotropowych).

Badania epidemiologiczne wskazują, że u osób z zaburzeniami psychicznymi występuje 2-3-krotnie wyższe ryzyko nieprawidłowości w zakresie gospodarki węglowodanowej w porównaniu z populacją ogólną. Dotyczy to nieprawidłowej glikemii na czczo, a także rozwoju cukrzycy ze wszystkimi jej klinicznymi konsekwencjami. Przebieg choroby metabolicznej u tej grupy pacjentów często bywa cięższy, a śmiertelność wyższa. Dodatkowo trudności w dostępie do kompleksowej opieki zdrowotnej oraz mniejsze zaangażowanie w profilaktykę zdrowotną sprawiają, że diagnoza i leczenie są często opóźnione lub niewystarczające. W tym kontekście dieta jawi się jako sposób oddziaływania terapeutycznego. Odpowiednio zbilansowane żywienie ma potencjał nie tylko poprawy kontroli glikemii i zmniejszenia ryzyka powikłań cukrzycy, ale także łagodzenia objawów psychicznych, poprawy samopoczucia i funkcji poznawczych.

Coraz więcej dowodów wskazuje na ścisły związek pomiędzy jakością diety a zdrowiem psychicznym – nie tylko poprzez dostarczanie odpowiednich składników odżywczych, ale również przez wpływ na mikrobiotę jelitową i funkcjonowanie osi jelita–mózg. Z tego względu dieta powinna być integralnym elementem opieki nad pacjentem z podwójną diagnozą – metaboliczną i psychiatryczną.

Zależności między zdrowiem psychicznym a metabolicznym

Związek pomiędzy zdrowiem psychicznym a funkcjonowaniem metabolicznym organizmu jest przedmiotem intensywnych badań w ostatnich latach. Coraz więcej dowodów wskazuje na istnienie wspólnych mechanizmów patofizjologicznych leżących u podstaw zarówno...