Endokrynologia w diabetologii
Akromegalia a zaburzenia gospodarki węglowodanowej
dr n. med. Małgorzata Godziejewska-Zawada
- Patofizjologia, diagnostyka oraz metaboliczne konsekwencje akromegalii
- Akromegalia jako przyczyna zaburzeń gospodarki węglowodanowej – aspekty patogenetyczne i terapeutyczne
- Znaczenie nadmiaru hormonu wzrostu i IGF-1 w rozwoju zaburzeń gospodarki węglowodanowej u pacjentów z akromegalią
W etiologicznym podziale cukrzycy wyróżnia się 4 jej typy: cukrzycę typu 1, cukrzycę typu 2, zaburzenia gospodarki węglowodanowej rozpoznane po raz pierwszy podczas ciąży oraz inne swoiste typy cukrzycy, a więc te, których etiologia została poznana. Wśród typów cukrzycy o znanej etiologii znajduje się też cukrzyca spowodowana chorobami endokrynologicznymi.
Prawie każda choroba endokrynologiczna zwiększa ryzyko zaburzeń gospodarki węglowodanowej. Powstanie zaburzeń gospodarki węglowodanowej w chorobach endokrynologicznych najczęściej ma związek z przeciwstawnym do insuliny działaniem hormonów. Do najsilniejszych hormonów działających przeciwstawnie do insuliny, poza glukagonem, należą kortyzol i hormon wzrostu (GH – growth hormone).
Nadmiar hormonu wzrostu
Nadmiar GH jest najczęściej spowodowany gruczolakiem przysadki wydzielającym GH (w ponad 99% przypadków). Jeżeli nadmiar GH występuje u dzieci lub młodzieży z niezakończonym procesem wzrastania, to insulinopodobny czynnik wzrostu typu 1 (IGF-1 – insulin-like growth hormone-1) prowadzi u nich do nadmiernego wzrostu długości kości i gigantyzmu. Nadmiar GH u dorosłych nazywamy akromegalią.
Akromegalia jest dość rzadką chorobą, dotyczącą ok. 85 osób na 10 milionów (w Polsce zarejestrowano 3100 osób z akromegalią). Charakteryzuje się nadmiarem GH oraz IGF-1 produkowanego w wątrobie pod wpływem GH. Charakterystyczne cechy nadmiaru GH i IGF-1 są początkowo dyskretne, ale po pewnym czasie dochodzi do pogrubienia rysów twarzy, powiększenia łuków brwiowych, zmiany kształtu i kąta żuchwy, powiększenia małżowin usznych, nosa i warg, przerostu języka i powiększenia się przestrzeni międzyzębowych (ryc. 1 i 2). Następnie dołączają się przerost i obrzmienie nagłośni, prowadzące do zmiany barwy głosu, nadmierna potliwość, bóle głowy, bóle stawów spowodowane artropatią, nadmierna męczliwość oraz niekiedy spadek libido1.
Charakterystyczne zmiany pojawiają się powoli. Średni czas od początku objawów do rozpoznania w materiałach Kliniki Endokrynologii wynosił 7,37 lat2, stąd zarówno pacjent, jak i jego otoczenie łączą zmiany wyglądu raczej z wiekiem niż z chorobą (r...
