Wpływ katastrof i stresu traumatycznego na ryzyko porodów przedwczesnych i wewnątrzmacicznego zahamowania wzrastania płodu

Izabella Grzyb1, Agnieszka Nawara-Baran2

1Centrum Psychoterapii Empatia, Kraków

2Gabinety Specjalistyczne Volumed, Kraków

Adres do korespondencji: Izabela Grzyb, Centrum Psychoterapii Empatia, ul. Lenartowicza 21/7, 30-038 Kraków; e:mail: i.grzyb@empatia-krakow.pl

Ginekologia po Dyplomie 2014;16(2):71-75

Wprowadzenie

Katastrofami są nagłe i ekstremalne wydarzenia, które dotyczą większej grupy osób i mają charakter traumatycznego zdarzenia, pociągającego za sobą często dramatyczne konsekwencje życiowe i kaskadę emocjonalnych następstw. Według statystyk to kobiety i dzieci najczęściej giną w wyniku działania kataklizmów, a ciężarne są w szczególny sposób narażone na szkodliwe konsekwencje katastrof, głównie z racji potencjalnego zagrożenia dla dwóch osób – matki i płodu. Ekstremalny stres może powodować też szereg następstw położniczych, takich jak poronienia, porody przedwczesne, wewnątrzmaciczne zahamowanie wzrastania płodu (intrauterine growth restriction, IUGR), co jest związane z rozregulowaniem osi przysadka-podwzgórze-nadnercza, uwolnieniem kortykosteroidów i zaburzeniem działania łożyskowego hormonu uwalniającego kortykotropinę (CRH). W piśmiennictwie poświęconym problematyce wpływu katastrof na przebieg ciąży najczęstszą położniczą konsekwencją oddziaływania stresu traumatycznego był IUGR.

Oddziaływanie stresu na ciążę

Badania nad działaniem stresu w perinatologii prowadzone są od lat 40. ubiegłego wieku i początkowo koncentrowały się na wpływie na przebieg ciąży i rozwój płodu krytycznych zdarzeń życiowych, takich jak śmierć bliskiej osoby czy katastrofy. Wraz z postępem psychologii zdrowia i wiedzy w tym zakresie zaczęto badać także związek stresujących zdarzeń dnia codziennego i chronicznego stresu na wyniki położnicze, a później także oddziaływanie dystresu, czyli negatywnych emocji, takich jak złość, lęk czy depresja, będących psychologiczną komponentą stresu. W dzisiejszym rozumieniu tej problematyki uwzględnia się szereg czynników mających potencjalny wpływ na przebieg ciąży i stan noworodka, takich jak stres przewlekły, stresujące zdarzenia życiowe, lęk, depresja, brak wsparcia, mechanizmy radzenia sobie w stresie, wysiłek związany z pracą, konsekwencje rasizmu, stres akulturacyjny, a także przemoc domowa.1

Wydaje się, że nie bez znaczenia dla konsekwencji położniczych jest moment narażenia na działanie stresu, choć w tym wypadku trudno mówić o jednolitych wynikach badań. Przegląd piśmiennictwa sugerowałby częstszy związek oddziaływania stresu na por...

Psychobiologiczne tłumaczenie problematyki stresu w położnictwie nie jest jednoznaczne i wciąż nie jest do końca zbadane. Najlepiej wyjaśnia ją psychoneuroimmunologia, będąca nowoczesną interdyscyplinarną dziedziną, badającą wzajemne zależności mi...

W sześciu pracach jednocześnie badano u ciężarnych neuroendokrynne markery biochemiczne oraz czynniki psychospołeczne. Okazało się, że u kobiet z grupy największego ryzyka porodu przedwczesnego stężenie kortyzolu, CRH i kortykotropiny (ACTH) było ...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Oddziaływanie stresu na ciążę

Badania nad działaniem stresu w perinatologii prowadzone są od lat 40. ubiegłego wieku i początkowo koncentrowały się na wpływie na przebieg ciąży i rozwój [...]

Katastrofy i stres traumatyczny

Sytuacją szczególną związaną z przeżywaniem ekstremalnego stresu jest udział w katastrofach, definiowanych jako nagłe, dramatyczne wydarzenia zagrażające podstawowym wartościom człowieka. Zdarzenia te najczęściej [...]

Wpływ katastrof na powikłania położnicze

Terroryści z Al-Kaidy uprowadzili 4 samoloty pasażerskie, z których dwa uderzyły w wieże World Trade Center w Nowym Jorku, trzeci w Pentagon, czwarty rozbił się w Pensylwanii. [...]

Podsumowanie

Na podstawie prowadzonych obserwacji można uznać, że traumatyczny stres oddziałuje na rozwijający się płód i ma wpływ na zagrożenie poronieniem czy porodem [...]