Kiedy nadużywanie opioidów wikła ciążę

Mona Prasad, DO, MPH

Dr Prasad, assistant professor, Division of Maternal Fetal Medicine, Department of Obstetrics and Gynecology, Wexner Medical Center, Ohio State University, Columbus. Autorka nie zgłasza konfliktu interesów w związku z treścią artykułu.

Ginekologia po Dyplomie 2014;16(2):65-70

W ostatnich latach coraz częstsze staje się przyjmowanie narkotyków podczas ciąży. W artykule zaprezentowano metody interwencji niosących jak największe korzyści dla matki i dziecka.

Kiedy kobiety dowiadują się, że są w ciąży, przeważnie zaprzestają spożywania kofeiny i alkoholu, a nawet farbowania włosów. Dlaczego więc ciężarna kobieta miałaby zdecydować się na narażanie swojego nienarodzonego dziecka na kontakt z narkotykami?

Używanie narkotyków rzadko zaczyna się podczas ciąży. Częściej zdarza się, że w ciążę zachodzą kobiety w przeszłości nadużywające narkotyków lub będące już od nich uzależnione. Ryzyko związane z ekspozycją płodu na narkotyki zostało dobrze poznane. Zachorowalność na noworodkowy zespół abstynencyjny wynikający z odstawienia opioidów zwiększyła się w latach 2000-2009 o 300%.1 Ryzyko prenatalnej ekspozycji na opioidy nie dotyczy tylko płodu. Według ostatnich danych z Centers for Disease Control and Prevention od 1999 roku częstość zgonów wynikających z przedawkowania opioidów u kobiet wzrosła o 400% (w porównaniu z 265% u mężczyzn).

Oznacza to, że codziennie umiera około 18 kobiet. Na każdą taką kobietę przypada 30 innych leczonych na oddziałach ratunkowych z powodu nieprawidłowego stosowania lub nadużywania leków przeciwbólowych.2 Piętno związane z nadużywaniem narkotyków oraz ograniczone zasoby dostępne lekarzom mogą utrudniać rozwiązanie tego problemu. Ciąża może być jednak odpowiednim momentem do kontaktu z systemem opieki zdrowotnej, który umożliwia zainicjowanie nam tego procesu.

Badanie przesiewowe w kierunku nadużywania opioidów

Ginekolodzy położnicy mają dobre warunki do prowadzenia badań przesiewowych w kierunku nadużywania substancji psychoaktywnych lub uzależnienia od nich oraz oferowania odpowiednich interwencji ze względu na wpływ tego problemu na zdrowie kobiet. Pacjentki nadużywające substancji psychoaktywnych pochodzą ze wszystkich warstw społeczno-ekonomicznych, grup rasowych i etnicznych oraz wiekowych, dlatego metody przesiewowe ukierunkowane na pacjentki z grup dużego ryzyka nie są pomocne w identyfikowaniu wszystkich kobiet potrzebujących pomocy.3,4

Mimo negatywnych konsekwencji ekspozycji na tytoń, alkohol i nielegalne substancje zaledwie około 20% ginekologów położników z powodzeniem prowadzi badania przesiewowe w kierunku przyjmowania nielegalnych substancji.5 Przeszkodami są: zakłopotanie lekarza związane z zadawaniem odpowiednich pytań; obawa, że pacjentki zmienią lekarza, jeżeli poczują się urażone takimi pytaniami oraz brak wiedzy, gdzie się zwrócić, jeżeli wynik badania będzie pozytywny.

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Krótka interwencja

Nie ma tak wielu dowodów na skuteczność krótkich interwencji, takich jak SBIRT (screening, brief intervention, referral to treatment – badanie przesiewowe, [...]

Nadużywanie opioidów i jego konsekwencje

Do wielu różnych opioidów, które mogą być nadużywane, należą heroina, metadon i oksykodon. Nadużywanie dowolnej z tych substancji niesie ze sobą ryzyko niekorzystnego [...]

Substytucyjne leczenie metadonem

W idealnym świecie celem byłoby całkowite powstrzymanie się od używania narkotyków i leków. Obecnie jednak odtruwanie opioidowe w ciąży ma minimalne znaczenie. Wydaje się, [...]

Substytucyjne leczenie buprenorfiną

Poza metadonem w substytucyjnym leczeniu uzależnienia od opioidów w okresie ciąży coraz częściej docenia się buprenorfinę. Jest ona syntetycznym opioidem, częściowym agonistą receptora [...]

Wpływ na noworodka

Ostatni przegląd piśmiennictwa porównującego metadon i buprenorfinę pozwala wyciągnąć trzy wnioski. Po pierwsze, buprenorfina powoduje mniej nasilony NAS w porównaniu z metadonem. Po drugie, [...]

Karmienie piersią

W zaleceniach dotyczących karmienia piersią i przyjmowania opioidów trzeba uwzględnić, czy matka nadużywa opioidów, czy nie jest leczona substytucyjnie agonistą receptorów opioidowych, czy [...]

Podsumowanie

Nadużywanie opioidów w ciąży jest szeroko rozpowszechnione. Dzięki wprowadzeniu odpowiednich badań przesiewowych można wyłonić pacjentki wymagające krótkiej interwencji i skierowania na leczenie. Odpowiednie [...]