Ewolucja farmakoterapii w leczeniu endometriozy: zmiany, wyzwania i trudności
prof. dr hab. n. med. Marek Gogacz1,2
dr n. med. Monika Kopeć3
prof. dr hab. n. med. Jan Kotarski4
- Główne cele farmakoterapii endometriozy
- Znaczenie agonistów/antagonistów GnRH jako farmakoterapii drugiego rzutu w leczeniu endometriozy
- Charakterystyka agonistów i antagonistów GnRH
Cele
Endometrioza stawia przed kobietami szereg wyzwań. Obecnie stosowane metody leczenia opierają się na farmakoterapii mającej na celu redukcję lub ustąpienie bólu, poprawę płodności, a także spowolnienie postępu choroby oraz zmniejszenie ryzyka jej nawrotu. W niniejszym przeglądzie omówiono aktualne doniesienia dotyczące znaczenia agonistów/antagonistów hormonu uwalniającego gonadotropiny (GnRH – gonadotropin-releasing hormone) jako farmakoterapii drugiego rzutu w leczeniu endometriozy.
Materiały i metody
Przeprowadzono przegląd piśmiennictwa w poszukiwaniu artykułów zawierających następujące słowa kluczowe: „endometrioza”, „agoniści GnRH”, „farmakoterapia”. W przeglądzie uwzględniono prace w języku angielskim opublikowane w ciągu ostatnich 5 lat.
Wyniki
Bieżące badania nie skupiają się już wyłącznie na poszukiwaniu nowych agonistów/antagonistów GnRH, ale raczej na maksymalizacji ich wykorzystania, z naciskiem na tę drugą grupę. Obecnie w ramach jednej tabletki łączy się szereg substancji czynnych, co ułatwia pacjentkom przyjmowanie leków i zapewnia lepsze przestrzeganie zaleceń terapii. Trwająca 24 miesiące monoterapia linzagoliksem nie wykazała klinicznie istotnego negatywnego wpływu na ogólny stan gęstości mineralnej kości (bone mineral density). Również leczenie relugoliksem pozwoliło utrzymać gęstość mineralną kości na prawidłowym poziomie w ciągu 2 lat, zapewniając złagodzenie objawów choroby.
Wnioski
Wszystkim terapiom, mimo ich skuteczności, mogą towarzyszyć działania uboczne. Wybór farmakoterapii jest uzależniony od indywidualnych potrzeb i stanu klinicznego pacjentki. Biorąc pod uwagę potencjalne efekty, należy stosować wyżej wspomniane leki w odpowiednich dawkach jako monoterapię lub w skojarzeniu. Relugoliks jest jedną z obiecujących oraz dobrze tolerowanych opcji leczenia. Dalsze badania powinny koncentrować się na strategiach długofalowego monitorowania gęstości mineralnej kości oraz profilu bezpieczeństwa stosowanych leków.
Najstarsze źródła historyczne wskazujące na występowanie endometriozy pochodzą sprzed prawie 4000 lat. Schorzenie to przez wieki pozostawało nierozpoznane i zepchnięte na margines historii medycyny, a jednocześnie stało się fundamentem dla badania i zrozumienia kobiecych dolegliwości. Przewlekły ból miednicy mniejszej uznawano za chorobę organiczną już około 2500 lat temu. Uczniowie wielkiego ojca medycyny, Hipokratesa, opisywali obfite miesiączkowanie z towarzyszącym bólem i utrzymującym się stanem zapalnym w macicy jako istotne objawy schorzenia, które nazwano hysteria1.