Ewolucja farmakoterapii w leczeniu endometriozy: zmiany, wyzwania i trudności

prof. dr hab. n. med. Marek Gogacz1,2

dr n. med. Monika Kopeć3

prof. dr hab. n. med. Jan Kotarski4

1II Katedra i Klinika Ginekologii, Uniwersytet Medyczny w Lublinie

2Kliniczny Oddział Ginekologii Operacyjnej i Onkologii Ginekologicznej, Samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny nr 4 w Lublinie

3Oddział Położnictwa, Ginekologii i Patologii Ciąży, Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w Łukowie

4Samodzielna Pracownia Diagnostyki i Immunologii Nowotworów, Uniwersytet Medyczny w Lublinie

Adres do korespondencji:

prof. dr hab. n. med. Marek Gogacz

Kliniczny Oddział Ginekologii Operacyjnej i Onkologii Ginekologicznej,

Samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny nr 4 w Lublinie

ul. dr. Kazimierza Jaczewskiego 8, 20-090 Lublin

e-mail: gogacz@yahoo.com

  • Główne cele farmakoterapii endometriozy
  • Znaczenie agonistów/antagonistów GnRH jako farmakoterapii drugiego rzutu w leczeniu endometriozy
  • Charakterystyka agonistów i antagonistów GnRH

Cele

Endometrioza stawia przed kobietami szereg wyzwań. Obecnie stosowane metody leczenia opierają się na farmakoterapii mającej na celu redukcję lub ustąpienie bólu, poprawę płodności, a także spowolnienie postępu choroby oraz zmniejszenie ryzyka jej nawrotu. W niniejszym przeglądzie omówiono aktualne doniesienia dotyczące znaczenia agonistów/antagonistów hormonu uwalniającego gonadotropiny (GnRH – gonadotropin-releasing hormone) jako farmakoterapii drugiego rzutu w leczeniu endometriozy.

Materiały i metody

Przeprowadzono przegląd piśmiennictwa w poszukiwaniu artykułów zawierających następujące słowa kluczowe: „endometrioza”, „agoniści GnRH”, „farmakoterapia”. W przeglądzie uwzględniono prace w języku angielskim opublikowane w ciągu ostatnich 5 lat.

Wyniki

Bieżące badania nie skupiają się już wyłącznie na poszukiwaniu nowych agonistów/antagonistów GnRH, ale raczej na maksymalizacji ich wykorzystania, z naciskiem na tę drugą grupę. Obecnie w ramach jednej tabletki łączy się szereg substancji czynnych, co ułatwia pacjentkom przyjmowanie leków i zapewnia lepsze przestrzeganie zaleceń terapii. Trwająca 24 miesiące monoterapia linzagoliksem nie wykazała klinicznie istotnego negatywnego wpływu na ogólny stan gęstości mineralnej kości (bone mineral density). Również leczenie relugoliksem pozwoliło utrzymać gęstość mineralną kości na prawidłowym poziomie w ciągu 2 lat, zapewniając złagodzenie objawów choroby.

Wnioski

Wszystkim terapiom, mimo ich skuteczności, mogą towarzyszyć działania uboczne. Wybór farmakoterapii jest uzależniony od indywidualnych potrzeb i stanu klinicznego pacjentki. Biorąc pod uwagę potencjalne efekty, należy stosować wyżej wspomniane leki w odpowiednich dawkach jako monoterapię lub w skojarzeniu. Relugoliks jest jedną z obiecujących oraz dobrze tolerowanych opcji leczenia. Dalsze badania powinny koncentrować się na strategiach długofalowego monitorowania gęstości mineralnej kości oraz profilu bezpieczeństwa stosowanych leków.



Najstarsze źródła historyczne wskazujące na występowanie endometriozy pochodzą sprzed prawie 4000 lat. Schorzenie to przez wieki pozostawało nierozpoznane i zepchnięte na margines historii medycyny, a jednocześnie stało się fundamentem dla badania i zrozumienia kobiecych dolegliwości. Przewlekły ból miednicy mniejszej uznawano za chorobę organiczną już około 2500 lat temu. Uczniowie wielkiego ojca medycyny, Hipokratesa, opisywali obfite miesiączkowanie z towarzyszącym bólem i utrzymującym się stanem zapalnym w macicy jako istotne objawy schorzenia, które nazwano hysteria1.

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Materiały i metody

Przeprowadzono przegląd piśmiennictwa z bazy danych PubMed, uwzględniając artykuły w języku angielskim opublikowane na przestrzeni poprzednich 5 lat. Okres wyszukiwania obejmował [...]

Leczenie hormonalne

Pierwsze próby leczenia hormonalnego endometriozy podjęto na początku XX wieku, gdy odkryto potencjalny związek między chorobą a cyklem hormonalnym. W 1927 [...]

Agoniści GnRH

Rozwój agonistów GnRH rozpoczął się wraz z odkryciem naturalnej gonadoliberyny – hormonu będącego głównym regulatorem układu rozrodczego15. Gonadoliberyna jest dekapeptydem wytwarzanym [...]

Antagoniści GnRH

Wykorzystanie antagonistów GnRH w leczeniu endometriozy jest stosunkowo nowym rozdziałem w historii medycyny, który zrewolucjonizował terapię hormonalną, eliminując wady związane z [...]

Dyskusja

Mimo licznych zmian w diagnostyce i leczeniu endometriozy wprowadzonych na przestrzeni ostatnich miesięcy leczenie bólu związanego z tym schorzeniem pozostaje dużym [...]

Do góry