Otyłość u pacjentów kardiologicznych – rozpoznawanie i dalsze postępowanie

dr n. med. Agnieszka Jurek1

dr inż. Ewelina Pałkowska-Goździk1,2

płk prof. dr hab. n. med. i n. o zdr. Paweł Krzesiński1

1Klinika Kardiologii i Chorób Wewnętrznych, Wojskowy Instytut Medyczny – Państwowy Instytut Badawczy w Warszawie 
2Instytut Nauk o Żywieniu Człowieka, Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie

Adres do korespondencji:

dr n. med. Agnieszka Jurek

Klinika Kardiologii i Chorób Wewnętrznych

Wojskowy Instytut Medyczny – Państwowy Instytut Badawczy

ul. Szaserów 128, 04-141 Warszawa

  • Zdrowotne konsekwencje nadmiernej masy ciała
  • Niefarmakologiczne metody leczenia otyłości
  • Farmakoterapia i leczenie zabiegowe pacjentów z nadmierną masą ciała

Otyłość – definicja i statystyki

Otyłość (kod E66 w klasyfikacji ICD-10, kod 5B81 w klasyfikacji ICD-11) jest powszechną chorobą o złożonej etiologii, postępującą i nawracającą, bez tendencji do samoistnego ustąpienia, związaną z nieprawidłową i/lub nadmierną ilością tkanki tłuszczowej w organizmie, która negatywie wpływa na zdrowie. Status choroby pociąga za sobą obowiązek jej diagnostyki i leczenia zgodnego z aktualną wiedzą opartą na dowodach naukowych1,2.

Szacuje się, że w krajach Unii Europejskiej 53% populacji dorosłych ma nadmierną masę ciała (wskaźnik masy ciała [BMI – body mass index] ≥25 kg/m2), przy czym wartościom tym przypisuje się trend wzrostowy3. W Polsce, biorąc pod uwagę statystyki Głównego Urzędu Statystycznego (2021 r.), odsetek osób powyżej 15 r.ż. z nadmierną masą ciała (nadwaga i otyłość) w 2019 r. wynosił 57% (dotyczyło to 49% kobiet i 65% mężczyzn). Z kolei z danych Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego – Państwowego Zakładu Higieny wynika, że nadmierna masa ciała (BMI ≥25 kg/m2) odpowiada za 14,2% zgonów w Polsce i za utratę ogółem 12,4% lat przeżytych w zdrowiu4.

Powikłania

Otyłość jest chorobą związaną z licznymi powikłaniami metabolicznymi, wieloma schorzeniami przewlekłymi, obniżeniem jakości życia i przedwczesnym zgonem5. Zwiększa ryzyko insulinooporności, cukrzycy typu 26, dyslipidemii, nadciśnienia tętniczego7, niealkoholowej stłuszczeniowej choroby wątroby8, chorób nerek, chorób neurodegeneracyjnych9, zaburzeń płodności10, zaburzeń depresyjnych11, choroby zwyrodnieniowej stawów12 oraz chorób nowotworowych (w tym: piersi, jelita grubego, przełyku, żołądka, pęcherzyka żółciowego, macicy, trzustki i jajników)13.

Pandemia COVID-19 dodatkowo naświetliła, jak poważne konsekwencje wiążą się z nadmierną masą ciała. Otyłość została uznana za czynnik ryzyka ciężkiego przebiegu zakażenia SARS-CoV-214,15. W analizie 208 badań obejmujących 3 550 997 mieszkańców 32 państw przedstawiono związek między nadmierną masą ciała a ryzykiem hospitalizacji i zgonu w wyniku COVID-19 (w zestawieniu z osobami z prawidłową masą ciała). Wykazano, że każdy wzrost BMI o 5 jednostek łączył się z wyższym o 28% ryzykiem hospitalizacji związanej z COVID-19 oraz wyższym o 10% ryzykiem śmierci15.

Otyłość należy do klasycznych głównych czynników ryzyka chorób układu sercowo-naczyniowego o etiologii miażdżycowej (ASCVD – atherosclerotic cardiovascular disease). Wiąże się ona z zaburzeniami hemostazy, zwiększa ryzyko niewydolności serca i zab...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Otyłość – definicja i statystyki

Otyłość (kod E66 w klasyfikacji ICD-10, kod 5B81 w klasyfikacji ICD-11) jest powszechną chorobą o złożonej etiologii, postępującą i nawracającą, bez [...]

Przyczyny i konsekwencje nadmiernej masy ciała

Głównym powodem większości przypadków nadmiernej masy ciała jest długotrwała zaburzona równowaga między podażą a wykorzystaniem energii przez organizm – przy czym [...]

Sposoby identyfikacji nadmiernej masy ciała

W diagnostyce otyłości wykorzystuje się wiele metod. Podstawowym, najczęściej stosowanym narzędziem służącym do przesiewowej kontroli i weryfikacji prawidłowości masy ciała każdego [...]

Cele postępowania z pacjentem z otyłością (ocena stanu zdrowia)

Ocena pacjenta z otyłością musi być kompleksowa, z oszacowaniem ryzyka metabolicznego i sercowo-naczyniowego. Dokładny wywiad dotyczący stanu zdrowia powinien być przeprowadzony [...]

Postępowanie dietetyczne

W związku z tym, że patogeneza otyłości jest złożona, opieka nad pacjentem z chorobą otyłościową wymaga współpracy wykwalifikowanych specjalistów z różnych [...]

Cele leczenia otyłości

Wymierne kliniczne korzyści u pacjenta z otyłością są związane już z niewielkim zmniejszeniem masy ciała (o 5-10% względem wartości wyjściowej), będącym [...]

Farmakoterapia nadmiernej masy ciała

Farmakoterapia w leczeniu otyłości ma za zadanie pomóc pacjentom w skuteczniejszej realizacji zaleceń leczenia niefarmakologicznego, w przestrzeganiu zaleceń żywieniowych, w motywacji [...]

Leczenie chirurgiczne otyłości w zarysie

Obecnie chirurgia bariatryczna pozostaje najskuteczniejszą metodą leczenia otyłości, która pozwala osiągnąć zamierzone i długotrwałe efekty redukcji masy ciała w relatywnie krótkim [...]

Podsumowanie

Otyłość jest chorobą cywilizacyjną, której częstość znacząco wzrasta w ostatnich latach. W związku z tym staje się ona istotnym problemem klinicznym. [...]

Do góry