Temat numeru
Niedomykalność trójdzielna a wszczepialne urządzenia do elektroterapii
dr n. med. Marzena Stopyra-Początek
lek. Agnieszka Maciejczyk
dr n. med. Dorota Kustrzycka-Kratochwil
- CIED-related TR – coraz częstsza postać niedomykalności trójdzielnej, wpływająca istotnie na rokowanie
- Rola diagnostyki obrazowej u pacjentów z tym problemem
- Algorytmy postępowania i dostępne metody leczenia
Wraz z wydłużaniem się życia pacjentów rośnie liczba implantacji i reimplantacji urządzeń do elektroterapii serca (CIED – cardiac implantable electronic devices). Według danych Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego/Europejskiej Asocjacji Rytmu Serca (ESC/EHRA – European Society of Cardiology/European Heart Rhythm Association) opublikowanych w 2025 r. w Europie, w przeliczeniu na 1 mln mieszkańców, rocznie wszczepia się średnio 739 stymulatorów serca (PM – pacemakers), 195 kardiowerterów-defibrylatorów (ICD – implantable cardioverter-defibrillators) oraz 54 urządzenia do terapii resynchronizującej z funkcją defibrylacji (CRT-D – cardiac resynchronization therapy with defibrillator)1. W Polsce liczby te wynoszą odpowiednio 701 PM, 206 ICD i 128 CRT-D2.
Postęp elektroterapii poprawił rokowanie wielu pacjentów, ale równocześnie przyniósł nowe wyzwania kliniczne. Jednym z nich jest niedomykalność trójdzielna (TR – tricuspid regurgitation) występująca u chorych z CIED, która może pojawić się lub ulec progresji po implantacji. Szacuje się, że problem może dotyczyć nawet 35-40% pacjentów3.
Pierwsze doniesienia dotyczące znaczenia TR u pacjentów z CIED pochodzą z wieloośrodkowego badania Vieiteza i wsp. (2018 r.), w którym wykazano, że niedomykalność związana z elektrodą odpowiadała za 66,5% przypadków TR o etiologii pierwotnej, z czego w 5% stwierdzano wadę istotną hemodynamicznie4. Dane z Duke University (2007-2018) potwierdziły, że pacjenci z ciężką TR zależną od CIED charakteryzowali się podobnym niekorzystnym rokowaniem jak chorzy z ciężką TR niezwiązaną z implantacją urządzenia w prospektywnej 5-letniej obserwacji, ponieważ niezależnie od etiologii ciężka TR stanowiła istotny czynnik ryzyka zgonu5.
W konsekwencji aktualna klasyfikacja wad zastawkowych wyodrębnia TR zależną od CIED (CIED-related TR) jako odrębną jednostkę chorobową6. Może ona mieć charakter pierwotny, gdy elektroda bezpośrednio uszkadza aparat zastawkowy, lub wtórny, gdy rozwija się w następstwie dyssynchronii i remodelingu prawej komory (RV – right ventricle) wynikających z elektrostymulacji6,7.
Definicja i terminologia związana z TR u chorych z CIED
Obecnie wyróżnia się dwa typy TR występującej u pacjentów z CIED (ryc. 1A i B):
- Niedomykalność współistniejąca z elektrodą/związana z obecnością elektrody (lead-associated TR) odnosi się do sytuacji, w której elektroda nie ingeruje bezpośrednio w aparat zastawkowy, lecz współistnieje z rozwijającą się niedomykalnością, pozostając niejako „niemym świadkiem” procesu. W tym wypadku wada zależy od klasycznych czynników ryzyka TR i u ok. 30% pacjentów może mieć istotne znaczenie hemodynamiczne.
- Niedomykalność zależna od elektrody (lead-related TR), która jest wynikiem bezpośredniej interakcji elektrody z aparatem zastawki trójdzielnej, co prowadzi do jej dysfunkcji. W 4-7% przypadków skutkuje to ciężką niedomykalnością, która może ustąpić po usunięciu elektrody3,8.
