Psychiatria

Pacjent wymagający interwencji psychiatrycznej u lekarza POZ

Dr. n. med. Andrzej Silczuk1

Opracowała: Ewa Biernacka

1Kierownik Zespołu Profilaktyki i Leczenia Uzależnień (ZPLU) w Instytucie Psychiatrii i Neurologii w Warszawie

Diagnoza

Podejmując diagnozę zaburzeń psychicznych, zaburzeń nastroju czy lęków, zarówno psychiatra, jak i każdy inny specjalista początkowo wyklucza somatyczne pochodzenie objawów. Jeśli pogorszenie stanu psychicznego nie jest dramatycznie nasilone (np. zespół depresyjny, niosący ze sobą ryzyko progresji w kierunku myśli samobójczych) i wobec tego nie wymaga natychmiastowej interwencji farmakologicznej lub skierowania do szpitala albo gdy lekarz przypuszcza, że np. nadciśnienie raczej nie ma podłoża emocjonalnego, powinien skierować pacjenta na badania krwi w celu wykluczenia niedoczynności lub nadczynności tarczycy, potwierdzenia lub wykluczenia jawnej albo niejawnej klinicznie cukrzycy itd. Dlaczego? Żeby – jak w artylerii (tu w farmakoterapii) – nie „przestrzelić z leczeniem”. W konsekwencji podanie przez psychiatrę pacjentowi z nadczynnością tarczycy leku o działaniu przeciwlękowym lub leku przeciw depresji osobie z niedoczynnością tego gruczołu może okazać się lekarskim błędem.

Ważna rola przypada diagnostyce laboratoryjnej, która pozwala zidentyfikować problem, przewidzieć rozwój sytuacji (poziom funkcjonowania i samopoczucia pacjenta) oraz planować dalsze kroki terapii.

Nawet jeśli stan psychiczny chorego po wstępnym rozpoznaniu lekarza POZ będzie wymagał interwencji psychiatry, to i tak zasługą tego lekarza będzie skrócenie czasu do podjęcia interwencji za pomocą leków bezpiecznie obniżających lęk lub poprawiających nastrój, ewentualnie, w ślad za tym, doraźna poprawa stanu pacjenta.

Dostępne są, łatwe do wdrożenia przy rozpoznawaniu stanu psychicznego pacjenta, proste narzędzia diagnostyczne, takie jak np. kwestionariusz GAD-7 (skala do diagnostyki lęku uogólnionego). Daje on wgląd w nasilenie objawów lękowych w ciągu minionych dwóch tygodni. Są też inne kwestionariusze, podobne, dające parametryczny obraz objawów, a w ślad za tym definiujące wybór farmakoterapii, np. Inwentarz Depresji Becka w szybkiej diagnostyce samooceny objawów depresji czy Mini Mental State Examination (MMSE) umożliwiający przesiewowe badanie w kierunku zaburzeń pamięci.

Czujność diagnostyczna

Należy brać pod uwagę, że pacjent ujawniający regularne lęki, skarżący się na bezsenność, z niestabilnym mimo farmakoterapii ciśnieniem tętniczym może nadużywać albo alkoholu, albo leków uspokajających. Należy też wiedzieć o przypadkach tzw. turys...

Metabolizm leków w psychiatrii

Włączony do terapii lek przeciwdepresyjny nie działa natychmiast. Metaboliczny wpływ na mózg substancji czynnej jest tego rodzaju, że na efekt działania trzeba czekać przynajmniej dwa do czterech, a nawet sześć tygodni – przy regularnym, codzienny...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Metabolizm leków w psychiatrii

Włączony do terapii lek przeciwdepresyjny nie działa natychmiast. Metaboliczny wpływ na mózg substancji czynnej jest tego rodzaju, że na efekt działania [...]

Pułapka polipragmazji

Lekarz dowolnej specjalności w ramach wywiadu pyta pacjenta o przyjmowane leki. Znając interakcje między ich grupami lub konkretnymi substancjami, unika podawania [...]

Uwaga na leki uzależniające

Niektóre leki psychiatryczne mogą się okazać prawdziwą pułapką: to benzodiazepiny i ich pochodne oraz leki nasenne z „grupy Z”, takie jak [...]

Lęk jako powód złego compliance

Gdy pacjent z powodu lęku odmawia brania leków, możemy mieć do czynienia z typowym objawem mieszczącym się psychopatologii lęku. „Lek to [...]

Lęk jako objaw

Pamiętajmy o sprzężeniu zwrotnym między patologicznym lękiem a lękiem przed jego wystąpieniem. Niektóre osoby przeszły kiedyś napad lęku panicznego. Taki stan [...]

Terapeutyczne znaczenie relacji lekarz-pacjent

Interwencja farmakologiczna nie dzieje się w próżni: znaczenie terapeutyczne ma też kontakt interpersonalny. Zainteresowanie lekarza chorym, jego objawami, jego odbiorem działania [...]

Konsultacja psychiatryczna

Jeśli jedynym rozwiązaniem, jakie przychodzi do głowy lekarzowi POZ, jest wypisanie leku potencjalnie uzależniającego, powinien raczej zasięgnąć opinii psychiatry. Współpraca międzydyscyplinarna [...]

Współpraca nie-psychiatrów z psychiatrami

Wprowadzenie specjalizacji z medycyny rodzinnej (lekarz pierwszego kontaktu), bliskiej internie, miało zmniejszyć długie kolejki do uzyskania świadczenia, na wzór funkcjonujących na [...]