Prawo
Czy potrzebujemy Kodeksu Etyki Lekarskiej?
Czym jest Kodeks Etyki Lekarskiej?
Odpowiadając trochę przewrotnie, można spróbować opisać, czym KEL z pewnością nie jest – otóż nie jest on zbiorem przepisów prawa powszechnie obowiązującego. Zapisy KEL odnoszą się do konkretnej grupy zawodowej: lekarzy i lekarzy dentystów, a co za tym idzie, przedstawiciele innych profesji nie są związani nałożonymi przez ten kodeks obowiązkami. Dodatkowo warto zaznaczyć, że sądy powszechne bądź organy administracji publicznej nie będą analizowały kwestii stosowania się przez lekarza do przepisów KEL. Orzeczenia związane z przestrzeganiem Kodeksu Etyki Lekarskiej to kompetencje sądów lekarskich (sądów okręgowych oraz Naczelnego Sądu Lekarskiego) – do czego wrócimy w dalszej części tekstu.
W przypadku kolizji (bo sprzeczność zdarzyć się może zawsze) przepisów prawa powszechnie obowiązującego (np. ustawy lub rozporządzenia) i zapisów KEL hierarchia jest oczywista: przepis prawa powszechnie obowiązującego ma bezwzględne pierwszeństwo. Pamiętajmy o tej zasadzie, ponieważ może się zdarzyć, że określona kwestia będzie odmiennie uregulowana – z jednej strony np. przez przepisy Ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty, a z drugiej właśnie przez zapisy Kodeksu Etyki Lekarskiej. W takim przypadku należy zachować się tak, jak mówi (i wymaga) ustawa.
Starając się odpowiedzieć na postawione wyżej pytanie o to, czym Kodeks Etyki Lekarskiej jest, można posiłkować się poglądem wyrażonym przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dn. 23 kwietnia 2008 r. w sprawie, w której Trybunał badał konstytucyjność zapisów (obowiązującego przed 01.01.2025 r.) KEL w zakresie (upraszczając) zakazu publicznej krytyki lekarza przez lekarza (dotyczy art. 52 ust. 2 „dawnego” KEL): „Kodeks Etyki Lekarskiej należy do korporacyjnych aktów deontologicznych zawierających normy o charakterze etycznym, a nie prawnym” (sygn. akt SK 16/07). Warto przy okazji przypomnieć, że w treści przywołanego powyżej orzeczenia Trybunał wskazał, iż zakazywanie prawdziwych i uzasadnionych z punktu widzenia ochrony interesu społecznego wypowiedzi publicznych na temat działalności zawodowej innego lekarza jest niezgodne z Konstytucją RP.
