Zespół Maya-Thurnera, znany także jako zespół Cocketta lub zespół uciskowy żyły biodrowej, jest anomalią naczyniową, dla której charakterystyczny jest ucisk lewej żyły biodrowej wspólnej przez prawą tętnicę biodrową wspólną, zwykle na wysokości piątego kręgu lędźwiowego. Przewlekły, pulsacyjny ucisk prowadzi do drażnienia śródbłonka, mikrourazów oraz stopniowej przebudowy ściany naczyniowej. W następstwie powstają charakterystyczne włókniste pasma (tzw. kolce naczyniowe), które dodatkowo zwężają światło żyły. Mechanizm ten sprzyja rozwojowi zakrzepicy żył głębokich, przewlekłej niewydolności żylnej oraz innych powikłań^1,2.

Predyspozycję do lewostronnej zakrzepicy w odcinku biodrowo-udowym po raz pierwszy opisał Virchow w 1851 roku. W 1906 roku McMurrich zwrócił uwagę na obecność zrostów w lewej żyle biodrowej wspólnej w miejscu jej skrzyżowania z prawą tętnicą biodrową wspólną. Kolejny istotny etap badań stanowiła praca Ehricha i Krumbhaara z 1943 roku. Autorzy odnotowali w niej zwężenie lewej żyły biodrowej wspólnej u 33,8% badanych oraz wykazali narastanie zmian wraz z wiekiem^1-3.

Zespół został ostatecznie opisany i sklasyfikowany w latach 50. XX wieku przez Maya i Thurnera. Analizując 430 preparatów sekcyjnych, autorzy wykazali obecność włóknistych „kolców naczyniowych” związanych z przewlekłym, pulsacyjnym uciskiem prawej tętnicy biodrowej wspólnej na lewą żyłę biodrową wspólną. Ustalono, że utrzymujący się ucisk prowadzi do proliferacji komórek śródbłonka oraz powstawania zmian włóknistych zwężających światło żyły¹.

Kliniczne znaczenie tej anomalii potwierdzili w kolejnych latach Cockett i współpracownicy, którzy jako pierwsi opisali serię pacjentów z ostrą, lewostronną zakrzepicą biodrowo-udową spowodowaną uciskiem lewej żyły biodrowej wspólnej przez prawą tętnicę biodrową wspólną. Było to pierwsze badanie oparte na obserwacji żywych pacjentów; wcześniejsze doniesienia pochodziły wyłącznie z materiału sekcyjnego. Chorzy mieli typowe objawy: ból, obrzęk, przebarwienie skóry oraz uczucie napięcia obejmujące całą lewą kończynę dolną^2,3.

Obraz kliniczny

Ucisk lewej żyły biodrowej wspólnej występuje nawet u około 20% populacji ogólnej, przy czym w blisko połowie przypadków przebiega bezobjawowo. Podobnie jak w zespole dziadka do orzechów część autorów proponuje odróżnienie fenomenu Maya-Thurnera, ...