Inne

Badanie rezonansu magnetycznego u pacjenta z wszczepialnymi urządzeniami do elektroterapii serca i innymi implantami kardiologicznymi

lek. Łukasz Hawryluk

II Klinika Choroby Wieńcowej, Instytut Kardiologii, Warszawa

Adres korespondencyjny: lek. med. Łukasz Hawryluk, II Klinika Choroby Wieńcowej, Instytut Kardiologii, ul.Spartańska 1, 02-637 Warszawa, e-mail: lucas.hawryluk@gmail.com

Wprowadzenie

Obrazowanie za pomocą rezonansu magnetycznego (MR) jest tzw. złotym standardem w diagnostyce wielu chorób, zwłaszcza przebiegających z zajęciem tkanek miękkich. O tak dobrej pozycji wśród metod diagnostycznych zadecydowały dwie zasadnicze cechy tej metody obrazowania. Po pierwsze, uzyskiwane dzięki MR obrazy cechują się wysoką jakością i dokładnością, co często pozwala rozstrzygnąć, jaka jest przyczyna dolegliwości pacjenta i jakie zastosować leczenie. Po drugie, badanie to nie wykorzystuje promieniowania jonizującego, dzięki czemu może być wielokrotnie powtarzane, a przez to nadaje się do obserwacji dynamiki zmian chorobowych w czasie oraz do oceny skuteczności leczenia. Zawsze jednak pojawiają się wątpliwości, czy kierować na MR pacjenta, u którego wcześniej wszczepiono implant kardiologiczny. Jakich informacji w takiej sytuacji potrzebuje lekarz kierujący? Czy badanie nie będzie stanowić zagrożenia dla zdrowia i życia pacjenta? Poniższe opracowanie jest próbą odpowiedzi na te i inne pytania związane z zagadnieniem wykonywania badań MR u pacjentów z implantami kardiologicznymi.

Epidemiologia

Liczba pracowni rezonansu magnetycznego stale się zwiększa. Wraz z ogólnym postępem w medycynie rozszerza się wachlarz zastosowań dla MR. Trudno wyobrazić sobie współczesną neurologię, neurochirurgię czy onkologię bez możliwości korzystania z rezonansu magnetycznego. Równie dynamicznie rozwijają się kardiologia interwencyjna i zabiegowa wykorzystujące w leczeniu różnego rodzaju implanty. Zarówno ilość, jak i zróżnicowanie pod kątem zastosowań implantów kardiologicznych jest ogromna, począwszy od cewników naczyniowych, przez klipsy, stenty, stentgrafty, okludery, szwy, sztuczne zastawki serca, a kończąc na wszczepialnych urządzeniach do elektroterapii serca (cardiac implantable electronic devices, CIED). Zachodzi dość duże prawdopodobieństwo, że u pacjenta z takim implantem pojawią się wskazania do wykonania badania za pomocą rezonansu magnetycznego. Zawsze przed badaniem MR należy sprawdzić, czy u chorego wszczepiono implant, a jeśli tak – to należy ustalić ich ilość i rodzaj, a następnie nazwę urządzenia i jego producenta. Często implanty o podobnym zastosowaniu różnią się składem materiałów użytych do ich produkcji, a w związku z tym mogą stanowić różne zagrożenie dla zdrowia i życia pacjenta, jeśli znajdą się pod wpływem działania pola elektromagnetycznego. Poniższe opracowanie, próbuje usystematyzować aktualny stan wiedzy na temat ewentualnych zagrożeń podczas wykonywania badań MR u pacjentów z wszczepionymi implantami kardiologicznymi. Jednym z głównych źródeł, z jakich korzystał autor podczas przygotowywania tego opracowania, jest portal internetowy www.mrisafety.com, którego twórcą jest doktor Frank G. Shellock.1,2

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Wszczepialne urządzenia do elektroterapii serca

Duży postęp w rozwoju elektroterapii daje dostęp do coraz nowszych typów urządzeń oferujących lepsze możliwości terapeutyczne, ale i stawiających nowe wyzwania [...]

Okludery do zaopatrywania przetrwałego przewodu tętniczego, ubytku w przegrodzie międzyprzedsionkowej i międzykomorowej

W przypadku implantów tego rodzaju badanych w polu MR o sile 1,5 T nie obserwowano powikłań, jeśli zastosowany jest właściwy rozmiar okludera [...]

Cewniki naczyniowe

Kardiologiczne cewniki naczyniowe są używane zwłaszcza u pacjentów, których stan określa się jako ciężki (np. ostra niewydolność serca, wstrząs kardiogenny, ostra [...]

Naczyniowe klipsy hemostatyczne, łączniki, zszywki

Z uwagi na znaczną liczbę dostępnych produktów w tabeli 4 przedstawiono implanty uznane za niebezpieczne w badaniu MR. Pełna lista implantów, które [...]

Zastawki serca i pierścienie do annuloplastyki

Nie wykazano, aby badanie MR o sile 1,5 T było niebezpieczne dla pacjentów, którym wszczepiono protezy zastawkowe i pierścienie do annuloplastyki. Jednak [...]

Stenty tętnic wieńcowych

Poniżej przedstawiono wyniki badań przedklinicznych dotyczących niektórych częściej stosowanych stentów tętnic wieńcowych:

Cewki, filtry naczyniowe, stenty i grafty

Nie wykazano dotychczas niebezpiecznych dla zdrowia i życia pacjenta powikłań wynikających z interakcji obecnych w ciele pacjenta tego typu implantów z [...]

Szwy

Dotychczas stosowane szwy (po usunięciu igieł) badane w polu MR o sile 1,5 T uznane są za bezpieczne lub za warunkowo dopuszczone [...]

Podsumowanie

Obecność nowoczesnych technologii w medycynie daje wiele możliwości diagnostycznych i terapeutycznych. Urządzenia i implanty stosowane w kardiologii zabiegowej i intensywnej terapii [...]