Najczęstsze błędy w rozpoznawaniu i leczeniu retinopatii cukrzycowej

dr n. med. Iwona Partyka

Katedra Gastroenterologii i Chorób Przemiany Materii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego

Klinika Okulistyczna Optegra, Warszawa

Adres do korespondencji: lek. Iwona Partyka, Klinika Gastroenterologii i Chorób Przemiany Materii WUM, ul. Banacha 1a, Warszawa; e-mail: ipartyka@gmail.com

Retinopatia cukrzycowa jest powikłaniem z zakresu mikroangiopatii, które może prowadzić do utraty widzenia. Diagnostyka i właściwe leczenie podjęte w poszczególnych stadiach retinopatii i cukrzycowego obrzęku plamki pozwalają choremu na zachowanie użytecznej ostrości wzroku. W artykule omówiono najczęstsze błędy w rozpoznawaniu i postępowaniu terapeutycznym u chorych z retinopatią cukrzycową.

Wprowadzenie

Ze względu na stały wzrost liczby zachorowań na cukrzycę rośnie także liczba pacjentów dotkniętych powikłaniami tej choroby, w tym retinopatią cukrzycową. Ryzyko trwałej utraty ostrości wzroku w miarę postępu choroby jest realnym zagrożeniem dla każdego pacjenta z rozpoznaną cukrzycą.1-3 Od wczesnego określenia stadium retinopatii i wdrożenia odpowiedniego leczenia zależy komfort życia chorego i rokowanie co do widzenia w przyszłości oraz możliwość kontynuowania pracy zawodowej, aktywnego życia i samodzielnego radzenia sobie z codziennością.4,5

Z wieloletnich obserwacji i badań wynika, że retinopatia cukrzycowa dotyczy ok. 70% pacjentów z cukrzycą insulinozależną, trwającą powyżej 20 lat. Ryzyko rozwoju zmian na dnie oczu wzrasta proporcjonalnie do czasu trwania choroby. Mimo to u ok. 20% pacjentów ze świeżo rozpoznaną cukrzycą typu 2 obserwuje się cechy retinopatii (w tym nawet w zaawansowanym stadium).6-8

Retinopatia cukrzycowa jest bezpośrednio związana z czasem trwania cukrzycy, jej wyrównaniem i chorobami towarzyszącymi, takimi jak nadciśnienie tętnicze, zaburzenia lipidowe, zaburzenia funkcji nerek czy choroba niedokrwienna serca.9-13 Uwzględniając te dane, należy pamiętać, że stan ogólny chorego (a zwłaszcza wyrównanie cukrzycy) jest ważnym czynnikiem, który lekarz okulista powinien zawsze brać pod uwagę. Brak holistycznego spojrzenia na pacjenta powoduje, że dysponujemy wyłącznie wycinkiem wiedzy, a koncentrowanie się na samym tylko badaniu okulistycznym jest podstawowym błędem, jaki lekarz może popełnić już na samym początku.

Dysponując danymi z wywiadów od pacjenta i informacjami od lekarza internisty lub diabetologa, możemy wstępnie oszacować dynamikę zmian na dnie oczu i rozważyć, który ze schematów leczenia jest najbardziej odpowiedni w danym przypadku.

Wywiady dotyczące stanu ogólnego pacjenta

Każda wizyta okulistyczna powinna obejmować zebranie danych na temat stanu ogólnego pacjenta, w tym czasu trwania cukrzycy i stopnia jej wyrównania oraz innych chorób współistniejących z cukrzycą. Podstawowe informacje dotyczące pacjenta, istotne także dla lekarza okulisty, przedstawiono w tabeli 1.

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Najczęstsze błędy w rozpoznaniu stadium retinopatii cukrzycowej

Znajomość klasyfikacji retinopatii cukrzycowej stanowi podstawę do ustalenia właściwego rozpoznania, a tym samym jest punktem wyjścia do zalecenia odpowiedniego leczenia. Nieprawidłowa ocena [...]

Najczęstsze błędy w klasyfikacji cukrzycowego obrzęku plamki

Podstawą wdrożenia właściwego postępowania w przypadku cukrzycowego obrzęku plamki (DME – diabetic macular edema), podobnie jak w przypadku retinopatii cukrzycowej, jest bezbłędne rozpoznanie [...]

Retinopatia cukrzycowa i DME – badania uzupełniające rozpoznanie

Podstawą badania pacjenta z cukrzycą jest ocena całości narządu wzroku – w szczególności dna oczu po rozszerzeniu źrenic. Niestety wciąż jeszcze zdarzają się [...]

Najczęstsze błędy w postępowaniu terapeutycznym w retinopatii cukrzycowej

Najczęstszym błędem w leczeniu retinopatii cukrzycowej jest nieprawidłowo wykonana laseroterapia. Dotyczy to zarówno techniki wykonania fotokoagulacji laserowych, jak i zastosowania lasera w określonych stadiach [...]

Najczęstsze błędy w postępowaniu terapeutycznym w DME

<<>><<>><<>>Od momentu wprowadzenia do terapii schorzeń okulistycznych inhibitorów VEGF podawanych do ciała szklistego nastąpił wyraźny zwrot w kierunku wykonywania [...]

Najczęstsze błędy postępowania leczniczego w retinopatii ciężarnych

<<>>Retinopatia cukrzycowa występująca u ciężarnych wymaga szczególnej troski ze względu na częstszą progresję zmian na dnie oczu.

Schematy postępowania terapeutycznego w retinopatii cukrzycowej

<<>>Każdy chory z retinopatią cukrzycową wymaga indywidualnego podejścia terapeutycznego z uwzględnieniem wszystkich czynników dodatkowych towarzyszących cukrzycy. W tabeli 5 przedstawiono schematy postępowania terapeutycznego [...]

Podsumowanie

Stan oczu pacjentów z retinopatią cukrzycową zależy od wielu czynników wymienionych we wstępie pracy. Zrozumienie istoty choroby podstawowej – cukrzycy, związanych z nią [...]