Złamania oczodołu – interdyscyplinarne podejście diagnostyczno-terapeutyczne

dr hab. n. med. Małgorzata Figurska1
lek. Milena Kozera1
lek. dent. Paweł Peryga2

1Klinika Okulistyki WIM, Warszawa

2Klinika Otolaryngologii i Onkologii Laryngologicznej z Klinicznym Oddziałem Chirurgii Czaszkowo-Szczękowo-Twarzowej WIM, Warszawa

Adres do korespondencji: lek. Milena Kozera, Klinika Okulistyki WIM, 04-141 Warszawa, ul. Szaserów 128.

Złamania oczodołu stanowią 40% urazów twarzoczaszki. Ich liczba wzrosła w ostatnich 10 latach. Główne przyczyny urazów oczodołu to: wypadki komunikacyjne, pobicia, kontuzje związane z uprawianiem sportu, upadki z wysokości, rzadziej wypadki w pracy czy postrzały. Z czterech ścian budujących oczodół najczęściej złamaniu ulega ściana dolna. Urazy oczodołu mogą prowadzić do trwałych deformacji twarzy i upośledzenia wzroku. Oczodół stanowi szkielet aparatu ochronnego gałki ocznej, stąd prawidłowa diagnostyka i właściwe decyzje terapeutyczne są bardzo istotne. Urazy twarzoczaszki z uszkodzeniami oczodołów wymagają interdyscyplinarnych konsultacji i zaopatrzenia z udziałem okulistów, otolaryngologów, chirurgów szczękowo-twarzowych, chirurgów plastycznych, neurochirurgów i radiologów.

WPROWADZENIE

Złamania oczodołu stanowią 40% urazów twarzoczaszki.1 Mimo postępu cywilizacyjnego i stałego udoskonalania rozwiązań w zakresie bezpieczeństwa2 liczba złamań oczodołów wzrosła w ciągu ostatniej dekady. Większy odsetek chorych stanowią mężczyźni w wieku 18-44 lat.3 Najczęstszymi przyczynami urazów oczodołu są wypadki komunikacyjne, pobicia, kontuzje związane z uprawianiem sportu, upadki z wysokości, rzadziej wypadki w pracy czy postrzały.1

Z czterech ścian budujących oczodół najczęściej złamaniu ulega ściana dolna. Według danych z piśmiennictwa – złamania dna oczodołu stanowią 67 do 84% przypadków wszystkich złamań.1 Converse i Smith jako pierwsi wprowadzili pojęcie blow-out (złamanie rozprężające, izolowane złamanie) dla określenia złamania „czystego”, nieobejmującego brzegu oczodołu.4 Złamanie „złożone” dotyczy brzegu oczodołu i przylegających kości twarzoczaszki.5

Patomechanizm złamań oczodołu opisuje teoria hydrauliczna zaproponowana przez Smitha i Regana w 1957 r. oraz teoria wyboczeniowa, którą przedstawił Fujino. Urazy oczodołu mogą prowadzić do trwałych deformacji twarzy i upośledzenia wzroku,6 dlatego prawidłowa diagnostyka i właściwe decyzje terapeutyczne są bardzo ważne. Wymagają one wielokrotnie konsultacji i współpracy okulistów, otolaryngologów, chirurgów szczękowo-twarzowych, chirurgów plastycznych, neurochirurgów, radiologów.

KLASYFIKACJA ZŁAMAŃ ŚCIAN KOSTNYCH OCZODOŁU

Pierwsze prace naukowe podejmujące próbę klasyfikacji urazów oczodołu pod względem zakresu i symptomatologii7 pojawiły się ponad sto lat temu. Francuski lekarz René Le Fort w 1901 r. przedstawił anatomiczną klasyfikację złamań środkowego piętra tw...

Bardziej przydatny klinicznie jest podział zaproponowany przez Wanyurę, w którym wyróżnia on 7 głównych grup złamań oczodołu: złamanie jarzmowo-oczodołowe, złamanie jarzmowo-szczękowo-oczodołowe, złamanie izolowane dna oczodołu (ZIDO), dyslokację ...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

PATOMECHANIZM ZŁAMAŃ ŚCIAN KOSTNYCH OCZODOŁU

Patomechanizm złamań ścian oczodołu, szczególnie złamań rozprężających dna oczodołu, był przez lata przedmiotem debaty chirurgów szczękowo-twarzowych, okulistów, chirurgów plastycznych, otolaryngologów.21 Pierwsze [...]

OBJAWY ZŁAMANIA ŚCIAN OCZODOŁU ORAZ DIAGNOSTYKA

Urazy twarzoczaszki są częstą przyczyną uszkodzeń ścian oczodołu.28 Stanowią problem interdyscyplinarny, gdyż dotyczą obrażeń nie tylko powłok i kośćca, lecz także tkanek [...]

LECZENIE

Kwalifikacja do leczenia chirurgicznego odbywa się na podstawie analizy objawów klinicznych i wyników badań radiologicznych.30 Celem leczenia chirurgicznego jest naprawa deficytów anatomicznych [...]

PODSUMOWANIE

Złamania oczodołu są jednym z najczęstszych następstw urazów środkowej i górnej części twarzoczaszki. Zaburzenia naturalnej konfiguracji ścian prowadzą do wzrostu objętości oczodołu, przemieszczenia [...]