Powikłania po leczeniu retinopatii wcześniaków

lek. Anna Modrzejewska1
lek. Tomasz Kubacki2
prof. dr hab. n. med. Monika Modrzejewska2

1I Klinika i Katedra Okulistyki Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie

2II Klinika i Katedra Okulistyki Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie

Adres do korespondencji: lek. Tomasz Kubacki, Katedra i Klinika Okulistyki Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego, al. Powstańców Wielkopolskich 72, 70-111, e-mail: orkat@o2.pl

U dzieci poddawanych leczeniu laserowemu z powodu retinopatii wcześniaków istnieje duże ryzyko występowania krótkowzroczności, astygmatyzmu i anizometropii, co może prowadzić do niedowidzenia, a nawet znacznego upośledzenia widzenia. Wyniki wielu badań wskazują na potrzebę regularnego badania refrakcji u dzieci, u których zastosowano różne formy leczenia tego schorzenia.

Wprowadzenie

Retinopatia wcześniaków (ROP – retinopathy of prematurity) jest najczęstszą przyczyną ślepoty i znacznego upośledzenia widzenia u dzieci z ostrością wzroku <1,3 w skali logMAR, (tj. 3/60 wg tablic Snellena) według World Health Organization (WHO).1 Jest to naczyniowo-proliferacyjna choroba siatkówki występująca u dzieci przedwcześnie urodzonych.2 Zgodnie z danymi WHO poród przedwczesny definiowany jest jako taki, który odbył się między 22 a 37 tygodniem ciąży (hbd). W latach 2003-2012 w Polsce ROP rozpoznano u 19,3% dzieci poddanych badaniom profilaktycznym.3 Według danych z piśmiennictwa ROP występuje u 43% dzieci urodzonych przed 29 tygodniem ciąży oraz u 23% urodzonych między 29 a 31 tygodniem ciąży.4 Najistotniejszym czynnikiem odpowiedzialnym za wystąpienie ROP jest wiek urodzeniowy dziecka.3 Mały przyrost masy ciała, a także niskie stężenie insulinopodobnego czynnika wzrostu typu 1 (IGF1 – insulin-like growth factor 1) w surowicy w pierwszych tygodniach życia wiążą się z dużym prawdopodobieństwem wystąpienia ROP.5 Innymi czynnikami ryzyka rozwoju tego schorzenia są: urodzeniowa masa ciała, wiek ciążowy, tlenoterapia trwająca >7 dni, martwicze zapalenie jelit, liczne transfuzje krwi u dziecka oraz stan przedrzucawkowy u matki.6

Obecnie złotym standardem leczenia ROP jest operacja z użyciem lasera diodowego, choć dopuszczalne jest również zamienne stosowanie krioterapii.7 W stadiach zaawansowanych, tj. ROP 4a i 4b, po zakończonej laseroterapii zalecane są procedury takie jak chirurgia witreoretinalna lub wpuklenie twardówki z lensektomią. Nową możliwością leczenia jest podawanie doszklistkowe preparatów anty-VEGF (przeciwciał monoklonalnych czynnika wzrostu śródbłonka naczyń; VEGF – vascular endothelial growth factor). Jak dotąd jednak jest to procedura poza wskazaniami farmaceutycznymi (off label), wymagająca przed podaniem leku uzyskania zgody komisji bioetycznej ośrodka, w którym jest wykonywana, oraz zgody rodziców dziecka z ROP (zgodnie z zaleceniami PTO z 25.10.2016 https://pto.com.pl/wytyczne?page=2).

Krioterapia

Krioterapia jest jedną z pierwszych metod leczenia ROP. Polega na aplikacji licznych ognisk przy niskiej temperaturze w obwodowej części siatkówki. Pierwsze doniesienia o skuteczności tej metody pochodzą z 1988 roku. Wyniki badania przeprowadzoneg...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Laseroterapia

Mimo że większość autorów nie potwierdza występowania poważnych następstw strukturalnych siatkówki po laseroterapii, procedura ta może spowodować powikłania takie jak zaćma, [...]

Porównanie laseroterapii i leczenia preparatami anty-VEGF

Od 2010 roku poszukiwano innych niż krio- i laseroterapia metod leczenia ROP. Zauważono, że laseroterapia nie likwiduje zwiększonego stężenia anty-VEGF w ciele szklistym, [...]

Leczenie preparatami anty-VEGF

Na skutek niedostatecznego rozwoju naczyń siatkówki u przedwcześnie urodzonego dziecka dochodzi do hipoksji, po której następuje niekontrolowane tworzenie się nowych naczyń siatkówki [...]

Chirurgia witreoretinalna

Już w 1996 roku stosowano chirurgię witreoretinalną w ciężkich stadiach retinopatii wcześniaków. Mimo przyłożenia siatkówki po zabiegu witrektomii osiąga się jednak jej słabą [...]

Podsumowanie

Na podstawie wyników wielu badań można stwierdzić, że u dzieci poddanych leczeniu laserowemu z powodu retinopatii wcześniaków istnieje duże ryzyko występowania krótkowzroczności, astygmatyzmu [...]