Laserowa korekcja astygmatyzmu

dr n. med. Piotr Sobolewski

Centrum Okulistyczno-Laserowe w Białymstoku

Adres do korespondencji: dr n. med. Piotr Sobolewski, Centrum Okulistyczno-Laserowe w Białymstoku, ul. Legionowa 6 lok. 9, 15-099 Białystok; e-mail: doktorsobol@gmail.com

Skuteczną metodą korekcji wzroku jest planowe laserowe leczenie astygmatyzmu. Zrozumienie natury niezborności oraz użycie odpowiednich współczynników korygujących zapobiega błędom w procesie diagnostyczno-leczniczym i pokazuje, jaki będzie efekt leczenia refrakcyjnego astygmatyzmu oraz czy będzie zachowana oś cylindra.

Wprowadzenie

Laserowa korekcja wzroku jest skuteczną metodą leczenia wad optycznych oka. Około 5% ankietowanych pacjentów ocenia jednak zabiegi jako mało satysfakcjonujące.1 Wśród tych zabiegów dominuje korekcja niezborności. Jest to o tyle istotne, że co trzeci zabieg korygujący krótkowzroczność lub nadwzroczność jest powiązany z leczeniem astygmatyzmu.

Niniejsza praca poglądowa wyjaśnia przyczyny niepowodzeń i ujawnia najczęstsze błędy popełniane w procesie diagnostyczno-terapeutycznym.

Definicja i diagnostyka astygmatyzmu

Astygmatyzm (niezborność) jest wadą układu optycznego oka, zaburzającą ogniskowanie światła na siatkówce (ryc. 1).

Astygmatyzm całkowity (TOA – total ocular astigmatism; inaczej subiektywny lub manifestujący [MRC – manifest refractive cylinder]) jest spowodowany niesferycznym kształtem przedniej (ACA – anterior corneal astigmatism) lub tylnej (PCA – posterior corneal astigmatism) części rogówki, krzywizną soczewki oraz w mniejszym stopniu załamaniem światła przez ciało szkliste, kątem nachylenia siatkówki, a także procesami mózgowymi związanymi z widzeniem. Przekrój rogówki astygmatycznej przyrównuje się do przekroju jajka lub piłki do rugby. Zaburzona symetria obrotowa oka zamiast jednego punktu ogniska dla dwóch prostopadłych, symetrycznych południków powoduje skupianie promienia światła w różnej odległości od siatkówki. Odległość ogniskowania tych południków decyduje o wielkości astygmatyzmu. Jeżeli są to południki prostopadłe, mówimy o astygmatyzmie regularnym krótkowzrocznym lub nadwzrocznym, jeżeli są to południki nieprostopadłe – o astygmatyzmie nieregularnym, nieortogonalnym. Jeżeli oś optyczna pionowa, w zakresie od 60 do 120 stopni, załamuje silniej niż pozioma, jest to astygmatyzm prosty (WTR – with-the-rule). Jeżeli oś optyczna pozioma, w zakresie od 150 do 180 stopni, załamuje silniej niż oś pionowa, mówimy o astygmatyzmie odwrotnym, czyli przeciw regule (ATR – against-the-rule). Spotyka się także astygmatyzm skośny w zakresie osi od 0 do 30 stopni.

Miarą astygmatyzmu całkowitego jest wypadkowa astygmatyzmów rogówkowego i wewnętrznego, pochodzącego głównie z soczewki (LA – lenticular astigmatism), w odniesieniu do powierzchni rogówki w przekrojach głównych (tzw. astygmatyzmy refrakcyjny, całk...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Rola tylnej powierzchni rogówki w kształtowaniu astygmatyzmu

Obecnie wiadomo, że refrakcja przedniej części oka przewyższa 10-krotnie moc refrakcji tylnej części. Tylna powierzchnia rogówki odgrywa jednak znaczącą rolę w kształtowaniu [...]

Analiza przedoperacyjna astygmatyzmu

Jak pokazuje praktyka, korekcja astygmatyzmu opartego tylko na ujawnionej, subiektywnej refrakcji sferocylindrycznej przynosi często wyniki odbiegające od zamierzonych. Natomiast zastępowanie astygmatyzmu [...]

Analiza wektorowa astygmatyzmu według Alpinsa

W 1997 roku Alpins i wsp. zaproponowali analizę wielkości wektorowych ORA.12 Na podstawie wyliczeń ORA ocenia się zmienną wektorową związaną z wielkością i osią cylindra. [...]

Analiza wektorowa według Thibosa i Hornera

Metoda umożliwia zamianę wartości wady sferocylindrycznej (sfera, cylinder, oś) na koordynaty wektorowe: ekwiwalent sferyczny (SE) oraz cylinder skrzyżowany Jacksona w osi 90 [...]

Leczenie zabiegowe astygmatyzmu

Konwencjonalna procedura ablacji ekscymerowej astygmatyzmu zmienia naturalny asferyczny kształt rogówki. Konsekwencją tego jest zwiększenie liczby aberracji wysokiego rzędu (HOA – higher-order [...]

Techniki laserowej ablacji w astygmatyzmie

W leczeniu astygmatyzmu stosuje się różne techniki kształtowania profilu ablacji laserowej. Technika ablacji bitorycznej Chayeta polega na spłaszczeniu stromego południka z paracentralną ablacją [...]

Wnioski

Astygmatyzm całkowity jest zbiorem różnie ułożonych względem siebie krzywizn torycznych przedniej i tylnej powierzchni oka, krzywizn soczewki, ciała szklistego i siatkówki. Operacje soczewki [...]