Temat numeru

Toksoplazmoza oczna

lek. Dominik Śliwiak

Katedra i Klinika Okulistyki Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie

Adres do korespondencji: lek. Dominik Śliwiak, Samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny nr 2 PUM w Szczecinie, Klinika Okulistyki, al. Powstańców Wielkopolskich 72, 70-111 Szczecin; e-mail: domin1987@gmail.com

W artykule na podstawie aktualnego piśmiennictwa przedstawiono etiologię, epidemiologię, obraz kliniczny, diagnostykę oraz metody leczenia toksoplazmatycznego zapalenia błony naczyniowej wywołanego przez pasożyta Toxoplasma gondii.

Wprowadzenie

Toksoplazmoza jest jedną z najczęściej rozpoznawanych przyczyn zapalenia błony naczyniowej na całym świecie. Infekcja Toxoplasma gondii w niektórych regionach świata jest najczęstszą przyczyną zakaźnego zapalenia tylnego odcinka błony naczyniowej oka u osób z prawidłowym układem odpornościowym i drugą przyczyną po cytomegalowirusowym zapaleniu siatkówki (CMV retinitis) u osób HIV(+) oraz z zespołem nabytego niedoboru odporności (AIDS).1-3

Toksoplazmoza może powodować ciężką, zagrażającą życiu chorobę, szczególnie u noworodków i pacjentów z obniżoną odpornością, ale większość zakażeń spowodowanych przez T. gondii u pacjentów z prawidłową odpornością pozostaje bezobjawowa.4,5

U większości immunokompetentnych osób (72-83%) toksoplazmatyczne zapalenie błony naczyniowej jest jednostronne, niezależnie od tego, czy występuje jako choroba pierwotna, czy reaktywowana.6 Ponadto u tych osób nawrót choroby ujawnia się jako jedno ognisko zapalenia siatkówki nawet w przypadku wielu współistniejących blizn po przebytym zapaleniu.7

Toksoplazmoza wywołana jest obligatoryjnie wewnątrzkomórkowym pasożytniczym pierwotniakiem Toxoplasma gondii, który jest przyczyną jednej z najczęstszych pasożytniczych infekcji u ludzi. Zakażenie może wywoływać zapalenie mózgu (głównie u pacjentów z obniżoną odpornością), zapalenie naczyniówki i siatkówki (u immunokompetentnych nosicieli) lub przenikać przez łożysko do płodu, powodując toksoplazmozę wrodzoną.

  • T. gondii występuje w 3 postaciach:
  • oocysta – forma występująca w glebie
  • tachyzoit – aktywna forma zakaźna
  • bradyzoit – forma latentna.


Żywicielem ostatecznym pasożyta jest kot, a wśród żywicieli pośrednich znajdują się gryzonie, zwierzęta hodowlane, ptaki i ludzie. Oocysty są produkowane w jelitach kota, wydalane wraz z odchodami do gleby, wody i spożywane przez żywicieli pośrednich.

Tachyzoit jest formą replikującą odpowiedzialną za infekcję u żywicieli pośrednich. Tachyzoity mogą przenikać do niemal każdego typu komórki gospodarza i mnożyć się do momentu, kiedy komórka gospodarza wypełni się pasożytami. Wówczas liza komórki powoduje uwalnianie tachyzoitu, a następnie ponowne wprowadzenie do nowej komórki gospodarza. W wyniku tego procesu może dojść do martwicy wielu tkanek.

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Epidemiologia

T. gondii jest pospolitym pasożytem, który zakaża prawie wszystkie gatunki ssaków, w tym ludzi. Około 25-30% populacji ludzkiej jest zakażone T. gondii.12 [...]

Postacie i objawy ogólne toksoplazmozy

Toksoplazmoza wrodzona występuje wtedy, gdy matka zaraża się pasożytem w czasie ciąży, a infekcja przechodzi na płód przez łożysko. Matka może nie doświadczać [...]

Objawy okulistyczne toksoplazmozy

Głównym miejscem zakażenia Toxoplasma gondii w oku jest siatkówka. Klinicznie objawia się jednostronnym pogorszeniem widzenia, rozmyciem obrazu lub widzeniem tzw. mętów przed [...]

Diagnostyka

Ustalenie rozpoznania w większości przypadków toksoplazmozy odbywa się na podstawie charakterystycznych objawów klinicznych w badaniu oftalmoskopowym.

Leczenie

Celem leczenia toksoplazmozy ocznej jest zatrzymanie namnażania się pasożyta podczas aktywnego procesu zapalenia siatkówki i naczyniówki oraz minimalizacja uszkodzenia siatkówki i nerwu wzrokowego. [...]

Podsumowanie

Mimo że toksoplazmoza oczna w wielu krajach jest najczęstszą przyczyną zakaźnego zapalenia błony naczyniowej i medycyna dysponuje wieloma opcjami terapeutycznymi w dalszym ciągu nie [...]