Ostry dyżur
Przetoki szyjno-jamiste
Diagnostyka i leczenie z perspektywy okulisty
lek. Ewa Goździewska
dr n. med. Anna Chmielarz
prof. dr hab. n. med. Anna Gotz-Więckowska
- Niniejszy artykuł poświęcono problematyce przetoki szyjno-jamistej (CCF – carotid-cavernous fistula), ilustrując ją przypadkiem 55-letniej pacjentki, która zgłosiła się na ostry dyżur z powodu obrzęku i wytrzeszczu gałki ocznej lewej, wylewu podspojówkowego w oku lewym, ograniczonego odwodzenia obojga oczu
Przetoka szyjno-jamista jest rzadką patologią naczyniową polegającą na nieprawidłowym połączeniu między tętnicą szyjną a zatoką jamistą. Zaburzenie to prowadzi do napływu krwi tętniczej do układu żylnego, co skutkuje wzrostem ciśnienia w obrębie zatoki jamistej i oczodołu. W następstwie rozwija się zastój żylny, który wywołuje objawy okulistyczne, takie jak wytrzeszcz, przekrwienie spojówek, podwójne widzenie i podwyższone ciśnienie wewnątrzgałkowe (IOP – intraocular pressure). Wczesne rozpoznanie jest kluczowe, ponieważ nieleczona przetoka może prowadzić do poważnych powikłań, w tym trwałego uszkodzenia narządu wzroku.
Opis przypadku
Kobieta, lat 55, zgłosiła się na ostry dyżur okulistyczny z powodu nagłego wylewu podspojówkowego w lewym oku oraz uczucia ucisku promieniującego od tego oka do okolicy skroniowej (ryc. 1). W momencie wystąpienia objawów czuła się bliska omdlenia, jednak zdarzenie pamiętała w całości i nie doszło do utraty przytomności.
Pacjentka była hospitalizowana 5 miesięcy wcześniej na oddziale neurologicznym z powodu nagłego pionowego dwojenia obuocznego i zeza zbieżnego naprzemiennego. Przeprowadzone wówczas badania, w tym rezonans magnetyczny (MR) głowy i oczodołów oraz nakłucie lędźwiowe, nie wykazały przyczyny podwójnego widzenia. Od tamtego czasu z powodu utrzymującego się dwojenia znacznie poszerzonych i krętych naczyń spojówek obojga oczu oraz nawracających obrzęków powiek chora pozostawała pod opieką neurologiczną i okulistyczną (ryc. 2). Podczas konsultacji endokrynologicznej i reumatologicznej również nie stwierdzono odchyleń. Miesiąc później pacjentka miała zaplanowaną kontrolną angiografię metodą MR (angio-MR) mózgowia.
W badaniu okulistycznym zwracał uwagę wytrzeszcz gałki ocznej lewej (pomiar egzoftalmometrem: prawe oko 17 mm, lewe oko 20 mm, przy podstawie 104 mm). Stwierdzono także zez zbieżny naprzemienny do dali. Obecne były zaburzenia ruchomości obu gałek ocznych – ograniczenie odwodzenia obojga oczu, bardziej nasilone po stronie lewej. Pacjentka zgłaszała dwojenie we wszystkich kierunkach spojrzenia.
W badaniu odcinka przedniego IOP wyniosło 22 mmHg w oku prawym i 24 mmHg w oku lewym (pacjentka chorowała na jaskrę wtórną posteroidową – glikokortykosteroidy zostały włączone przez okulistę w poradni rejonowej; w dniu badania nie zastosowała krop...
