Praktyka kliniczna

Rak odbytu – pułapki diagnostyczne

Dr hab. med. Małgorzata Kołodziejczak1

1Warszawski Ośrodek Proktologii, Szpital św. Elżbiety

Prof. dr hab. med. Iwona Sudoł-Szopińska2

2Zakład Radiologii, Instytut Reumatologii w Warszawie, Zakład Diagnostyki Obrazowej, II WL, Warszawski Uniwersytet Medyczny, Warszawski Ośrodek Proktologii, Szpital św. Elżbiety

Adres do korespondencji: Dr hab. med. Małgorzata Kołodziejczak, Warszawski Ośrodek Proktologii, Szpital św. Elżbiety, ul. Goszczyńskiego 1, 02-616 Warszawa

Rak odbytu stanowi 2-3 proc. wszystkich nowotworów jelita grubego. W ostatnich latach, wskutek epidemii HIV, nastąpił znaczny wzrost zachorowalności na ten typ nowotworu, a także zmiana w rozkładzie płci i wieku chorych. W Polsce rejestruje się obecnie od 250 do 300 zachorowań rocznie. Udokumentowany od dawna związek między rozwojem raka odbytu a zakażeniem HPV dotyczy również pacjentów zakażonych HIV, gdyż u aż 92 proc. HIV-pozytywnych mężczyzn stwierdzana jest infekcja HPV.

Pomimo że rozpoznanie raka odbytu wydaje się proste z uwagi na lokalizację i charakterystyczne objawy kliniczne oraz obraz w badaniu proktologicznym, to w wielu przypadkach ulega ono opóźnieniu.

W artykule omówiono przyczyny pomyłek diagnostycznych, takie jak:

■ choroba hemoroidalna lub szczelina maskujące nowotwór,

■ niewykonanie biopsji i weryfikacji histopatologicznej materiału,

■ brak przeprowadzenia badania proktologicznego,

■ nietypowy obraz kliniczny raka.

Trudności diagnostyczne mogą też wynikać z sytuacji, gdy u pacjenta jedynym objawem klinicznym raka jest pojedyncza mała zmiana w kanale odbytu, niepowodująca żadnych dolegliwości. W takich przypadkach rozpoznanie może nastąpić przypadkowo, w trakcie badania proktologicznego wykonywanego z innego powodu.

Rak odbytu jest stosunkowo rzadkim nowotworem jelita grubego, stanowiącym 2-3 proc. wszystkich nowotworów jelita grubego. W Stanach Zjednoczonych w ubiegłym roku zdiagnozowano 7270 nowych przypadków zachorowań. W Polsce rejestruje się obecnie od 250 do 300 zachorowań rocznie.[1,2] U większości pacjentów wykrywany jest typ onkogenny HPV, który jest najważniejszym czynnikiem ryzyka zachorowania na raka odbytu.[3] Spośród zidentyfikowanych ponad 130 typów HPV do wysokoonkogennych należą m.in. wirusy: 16, 18, 33, 34, 45, 52, 56. Udokumentowany związek między rozwojem raka odbytu a zakażeniem HPV dotyczy również pacjentów zakażonych HIV, gdyż u 92 proc. stwierdzana jest infekcja HPV. Do grupy wysokiego ryzyka należą ponadto pacjenci z kłykcinami olbrzymimi (guz Buschke-Loewensteina), ponieważ u ponad połowy (56 proc.) tych pacjentów istnieje ryzyko złośliwej transformacji w ciągu pięciu lat (15-100 miesięcy).[4]

W ostatnich latach nastąpił znaczny wzrost zachorowalności na raka odbytu wskutek wzrostu liczby pacjentów zakażonych HIV i HPV. Obserwuje się także zmianę w rozkładzie płci i wieku chorych. Jeszcze kilka lat temu kilkakrotnie częściej na raka odb...

Inne czynniki ryzyka zachorowania na raka odbytu to:

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Pułapki diagnostyczne

Trudności diagnostyczne mogą też wynikać z sytuacji, gdy u pacjenta jedynym objawem klinicznym raka jest pojedyncza mała zmiana w kanale odbytu, [...]

Podsumowanie

1. Rak odbytu, pozornie łatwy do rozpoznania, bywa rozpoznawany z opóźnieniem z powodu nietypowego obrazu albo zaniedbań diagnostycznych.