Aktualne poglądy

Profilaktyka i leczenie powikłań zakrzepowo-zatorowych u dzieci

Dr hab. med. Anna Klukowska

Katedra i Klinika Pediatrii, Hematologii i Onkologii WUM, kierownik kliniki: prof. dr hab. med. Michał Matysiak

Adres do korespondencji: Dr hab. med. Anna Klukowska, Katedra i Klinika Pediatrii, Hematologii i Onkologii WUM, ul. Żwirki i Wigury 63a, 02-191 Warszawa, kom. 504 575 205, tel. 22 317 96 14, e-mail: anna.klukowska@litewska.edu.pl

Zakrzepica jest narastającym problemem u dzieci, chociaż naturalnie zjawisko to występuje znacznie częściej u dorosłych. Zmiany zakrzepowo-zatorowe pojawiają się u większości dzieci wtórnie do ciężkich chorób serca, nerek, nowotworów, zakażeń, urazów, oparzeń i zabiegów operacyjnych. Bardzo często związane są z obecnością cewnika centralnego założonego do żyły lub tętnicy. Objawy uzależnione są od rozległości i lokalizacji, może też nie być żadnych objawów. Rozpoznanie powinno być postawione jak najszybciej, aby można było włączyć leczenie przeciwkrzepliwe. Pierwszoplanowymi lekami w leczeniu zakrzepicy u dzieci są heparyny drobnocząsteczkowe i heparyna niefrakcjonowana. Lekiem z wyboru o działaniu trombolitycznym jest tkankowy aktywator plazminogenu, ale wskazania do jego stosowania są ograniczone.

Zmiany zakrzepowo-zatorowe nie są często obserwowane u dzieci. W postaci objawowej stwierdzano je w 1994 roku u 5,3 dzieci wśród 10 000 hospitalizowanych w Kanadzie, natomiast już w 2001 w badaniach wykonanych w kilkudziesięciu szpitalach w USA liczba ta wzrosła do 34, a w 2007 do 58 na 10 000 hospitalizowanych dzieci.[1] Można to tłumaczyć z jednej strony intensyfikacją leczenia, z drugiej strony lepszymi możliwościami diagnostycznymi obrazowania zakrzepicy. W Polsce nie ma podobnych opracowań, wobec tego nie jest znana częstość zakrzepicy u dzieci. Grupą największego ryzyka jej wystąpienia są noworodki, a zwłaszcza przedwcześnie urodzone. Zakrzepica żylna i tętnicza u ok. 90 proc. noworodków związana jest z cewnikiem po wyłączeniu zakrzepicy żyły nerkowej, najczęstszej lokalizacji choroby zakrzepowej w tym wieku.[2] Drugim szczytem występowania zmian zakrzepowych u o obserwowane u dzieci. W postaci objawowej stwierdzano je w 1994 roku u 5,3 dzieci wśród 10 000 hospitalizowanych w Kanadzie, natomiast już w 2001 w badaniach wykonanych w kilkudziesięciu szpitalach w USA liczba ta wzrosła do 34, a w 2007 do 58 na 10 000 hospitalizowanych dzieci.[1] Można to tłumaczyć z jednej strony intensyfikacją leczenia, z drugiej strony lepszymi możliwościami diagnostycznymi obrazowania zakrzepicy. W Polsce nie ma podobnych opracowań, wobec tego nie jest znana częstość zakrzepicy u dzieci. Grupą największego ryzyka jej wystąpienia są noworodki, a zwłaszcza przedwcześnie urodzone. Zakrzepica żylna i tętnicza u ok. 90 proc. noworodków związana jest z cewnikiem po wyłączeniu zakrzepicy żyły nerkowej, najczęstszej lokalizacji choroby zakrzepowej w tym wieku.[2] Drugim szczytem występowania zmian zakrzepowych u dzieci jest okres młodzieńczy.

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Obraz kliniczny zakrzepicy

Objawy kliniczne uzależnione są od umiejscowienia i rozległości zakrzepu. Należą do nich:

Badania diagnostyczne

Wskazaniami do przeprowadzenia diagnostyki w kierunku trombofilii są: plamica piorunująca u noworodka, samoistna zakrzepica żylna lub tętnicza, zakrzepica w obecności uznanych u dorosłych [...]

Terapia

Leczenie zakrzepicy u dziecka jest takie samo, niezależnie, czy trombofilia zostanie rozpoznana, czy wykluczona. Wynik badania w kierunku trombofilii nie wpływa [...]

Powikłania

Powikłaniami leczenia przeciwkrzepliwego są przede wszystkim krwawienia występujące u kilku procent dzieci, zwykle w postaci krwawień podskórnych, oraz małopłytkowość indukowana heparyną [...]

Podsumowanie

Zmiany zakrzepowo-zatorowe coraz częściej pojawiają się u dzieci. Zwykle są wtórne do choroby podstawowej, w przebiegu której występują. Wobec czego najczęściej [...]