Wczesna diagnostyka
Nowotwory skóry – od dermoskopii po immunoterapię
Zmiany w podejściu klinicznym w ciągu ostatnich 5 lat
dr hab. n. med. Magdalena Ciążyńska, prof. UMED
- W artykule przedstawiono aktualne dane dotyczące diagnostyki i leczenia nowotworów skóry, przede wszystkim czerniaka, raka kolczystokomórkowego (cSCC – cutaneous squamous cell carcinoma) i podstawnokomórkowego (BCC – basal cell carcinoma), a także kierunki badań i praktyczne implikacje dla interdyscyplinarnej opieki nad pacjentami z nowotworami skóry
W ostatnim 5-leciu obserwujemy istotny postęp w diagnostyce i leczeniu nowotworów skóry, zarówno czerniaka, jak i raków skóry typu kolczystokomórkowy, podstawnokomórkowy i z komórek Merkla (MCC – Merkel cell carcinoma). Na poziomie populacyjnym obciążenie chorobą systematycznie rośnie, co potwierdzają dane Global Cancer Observatory (GLOBOCAN 2022) opracowane przez International Agency for Research on Cancer (IARC) działającą w ramach World Health Organization (WHO), a także polskie raporty Krajowego Rejestru Nowotworów (KRN). Utrzymuje się wysoka zapadalność na nowotwory skóry, a w wielu krajach Europy obserwuje się stały wzrost liczby zachorowań na czerniaka. W Polsce w 2022 r. odnotowano 4028 nowych przypadków tego nowotworu, w tym 55% u kobiet1,2. Rosnące obciążenie chorobą, a także rozwój immunoterapii i terapii celowanych wymuszają model opieki ściśle interdyscyplinarny opierający się na współpracy specjalistów: dermatologa, onkologa, chirurga i radioterapeuty – z naciskiem na wczesne rozpoznanie i personalizację leczenia.
Postęp w diagnostyce
W ostatnich latach diagnostyka nowotworów skóry przeszła istotną ewolucję – od klasycznej oceny klinicznej do zintegrowanego podejścia opartego na technologiach obrazowania i analizie wspomaganej komputerowo. Zastosowanie nowych narzędzi pozwala na wcześniejsze wykrywanie zmian o potencjale złośliwym, redukcję liczby zbędnych biopsji oraz lepszą selekcję pacjentów do leczenia specjalistycznego.
Dermoskopia – złoty standard diagnostyki nieinwazyjnej
Dermoskopia pozostaje podstawową metodą diagnostyki różnicowej zmian barwnikowych i niebarwnikowych skóry3. W ciągu ostatnich 5 lat obserwuje się nie tylko upowszechnienie tego badania w codziennej praktyce dermatologicznej, lecz także znaczną poprawę jego dostępności w ramach programów przesiewowych i telemedycyny4. W nowych międzynarodowych wytycznych (m.in. International Dermoscopy Society [IDS] z 2023 r.) zaleca się włączenie dermoskopii jako standardu badania każdej zmiany skórnej o niejednoznacznym obrazie klinicznym5.
Wraz z postępem technologicznym zwiększyła się rozdzielczość urządzeń, a przenośne dermoskopy z funkcją rejestracji cyfrowej umożliwiają dokumentację ewolucji zmian w czasie. Wprowadzenie systemów obrazowania całego ciała (TBP – total body photogr...
