Minisympozjum – nefrologia

Nadciśnienie tętnicze w wieku rozwojowym

Aleksandra Żurowska, Iga Załuska-Leśniewska

Katedra i Klinika Pediatrii, Nefrologii i Nadciśnienia, Gdański Uniwersytet Medyczny

Adres do korespondencji: prof. dr hab. n. med. Aleksandra Żurowska, Kierownik Katedry i Kliniki Pediatrii, Nefrologii i Nadciśnienia, Gdański Uniwersytet Medyczny, ul. Dębinki 7, 80-211 Gdańsk, e-mail: azur@gumed.edu.pl

Pediatr Dypl. 2013;17(6):29-39

Słowa kluczowe

nadciśnienie tętnicze, pomiar ciśnienia, powikłania narządowe

Wprowadzenie

Tradycyjne postrzeganie nadciśnienia tętniczego jako choroby przede wszystkim wieku dorosłego zmieniło się w ostatnich dekadach wraz z opracowaniem precyzyjnych wartości referencyjnych dla dzieci, które uwzględniają płeć, wiek oraz centyl wzrostowy.1 Do rozpowszechnienia w codziennej praktyce pomiaru ciśnienia u dzieci przyczyniły się natomiast opublikowane w 2004 roku amerykańskie zalecenia wprowadzające obowiązek takiego pomiaru u dzieci powyżej 3 roku życia podczas każdej wizyty lekarskiej.2

W ostatniej dekadzie wraz z pojawieniem się światowej epidemii otyłości zmieniła się również epidemiologia nadciśnienia tętniczego u dzieci. W starszych grupach wiekowych główną przyczyną nadciśnienia stało się nadciśnienie pierwotne towarzyszące otyłości, które wyprzedziło dominujące we wszystkich kategoriach wiekowych wtórne nadciśnienie spowodowane nadciśnieniem nerkowym i naczyniowo-nerkowym.3,4 W ostatnich latach zmienił się zarówno sposób oceny dziecka z nadciśnieniem, jak i jego monitorowanie. Szeroko rozpowszechniono metodę ambulatoryjnego 24-godzinnego pomiaru ciśnienia.5 Wprowadzono metody oceny powikłań narządowych nadciśnienia, takich jak przerost lewej komory, albuminuria czy zmiany naczyniowe, oraz ocenę dodatkowych czynników ryzyka powikłań sercowo-naczyniowych, jakimi są zaburzenia lipidowe, hiperinsulinizm czy cukrzyca.6 Wyodrębniono jednocześnie grupę nadciśnienia monogenowego, grupę rzadkich przyczyn genetycznie uwarunkowanego nadciśnienia.7 W ostatniej dekadzie przeprowadzono również liczne badania kliniczne nad podstawowymi lekami hipotensyjnymi, umożliwiając ich ściślejsze i bezpieczniejsze dawkowanie u dzieci.8 Wiele z wyżej wymienionych zmian ujęto w europejskich zaleceniach dotyczących postępowania z dziećmi z podwyższonym ciśnieniem tętniczym wydanych przez European Society of Hypertension (ESH).6

Epidemiologia

Początkowe badania epidemiologiczne wykazywały, iż chorobowość z powodu nadciśnienia u dzieci i młodzieży wynosi około 1-2%. Nadciśnienie w tej grupie wiekowej było najczęściej wtórne do innej choroby, najczęściej nerek lub naczyń nerkowych.4 W przeciwieństwie do dorosłych nadciśnienie samoistne postrzegano jako rzadko występujące u dzieci. Nowsze badania epidemiologiczne wykazały częstość występowania stanu przednadciśnieniowego aż u 9% dzieci, a nadciśnienia u 4%.9,3 Tę zwiększoną chorobowość tłumaczy się obserwowaną w okresie ostatniej dekady światową epidemią otyłości.10 Jej efektem jest wyodrębnienie nadciśnienia jako jednego z najbardziej rozpowszechnionych problemów zdrowotnych wieku rozwojowego.

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Definicja nadciśnienia u dzieci i młodzieży

<<>>Prawidłowe wartości ciśnienia tętniczego krwi zmieniają się wraz z rozwojem dziecka. Podstawowe dane referencyjne dla dzieci wyznaczające definicję nadciśnienia tętniczego tej [...]

Pomiar ciśnienia tętniczego u dzieci

<<>>

Przyczyny nadciśnienia tętniczego w wieku rozwojowym

<<>>

Diagnostyka

<<>> <<>>

Leczenie nadciśnienia tętniczego w wieku rozwojowym

Sposób leczenia dzieci z nadciśnieniem tętniczym uzależniony jest od ich stanu klinicznego, przyczyny wywołującej nadciśnienie, powikłań narządowych nadciśnienia, dodatkowych czynników ryzyka powikłań [...]

Podsumowanie

W ostatniej dekadzie nastąpił ogromny postęp w rozpoznawaniu i leczeniu nadciśnienia tętniczego u dzieci, który znalazł odzwierciedlenie w opublikowanych pediatrycznych zaleceniach European Society of Hypertension. Zalecenia [...]