Ostry dyżur pediatryczny

Redaktorzy działu:

dr n. med. Małgorzata Wielopolska (przewodnicząca)

ZPZOZ Otwock

dr hab. n. med. Anna Klukowska WUM

dr hab. n. med. Artur Mazur UJ CM Oddział Rzeszów

dr hab. n. med. Ewa Toporowska-Kowalska UM Łódź

Wskazania do przetaczania krwi i jej składników u dzieci – wybrane zagadnienia, praktyczne wskazówki

dr hab. n. med. Anna Klukowska

Katedra i Klinika Pediatrii, Hematologii i Onkologii WUM

Adres do korespondencji: dr hab. med. Anna Klukowska, Katedra i Klinika Pediatrii, Hematologii i Onkologii WUM, ul. Żwirki i Wigury 63 A, 02-091 Warszawa; e:mail: anna.klukowska@litewska.edu.pl

Wprowadzenie

Krew jest niezwykle cennym lekiem, jednak ze względu na koszty, dostępność i powikłania należy ją podawać bardzo rozważnie. Przetacza się koncentrat krwinek czerwonych (KKCz), z wyjątkiem transfuzji wymiennej u noworodka, u którego stosuje się krew pełną lub KKCz zawieszony w świeżo mrożonym osoczu. Innymi składnikami krwi są: koncentrat krwinek płytkowych (KKP), świeżo mrożone osocze (FFP – fresh frozen plasma), krioprecypitat, immunoglobuliny, albuminy oraz koncentraty czynników krzepnięcia krwi.1

Przetaczanie KKCz w pierwszych 4 miesiącach życia dziecka

Niemowlę w pierwszym kwartale życia urodzone o czasie rzadko wymaga przetoczenia KKCz, chociaż charakterystyczna dla tego okresu jest fizjologiczna niedokrwistość związana z niedoborem erytropoetyny. Stężenie hemoglobiny (Hb) najczęściej nie jest niższe niż 10 g/dl. Natomiast u niemowląt przedwcześnie urodzonych oraz pochodzących z ciąż wielopłodowych niedokrwistość zwykle jest bardziej nasilona, mimo podawanych preparatów żelaza (Fe) i witamin krwiotwórczych. Jeżeli stężenie Hb wynosi >9 g/dl, należy kontynuować podawanie preparatu żelaza w dawce leczniczej (5 mg/kg m.c.), upewniając się, że nie jest dodawany do mleka. Przy stężeniu Hb <9 g/dl wskazane jest włączenie erytropoetyny w dawce 150 j./kg m.c. podskórnie 3 razy w tygodniu, obowiązkowo z preparatem Fe w dawce leczniczej.2,3

Przetoczenie KKCz jest wskazane u niemowląt ze stężeniem Hb <7 g/dl lub nawet nieco większym, ale z objawami niedokrwistości w postaci tachykardii, niechęci do ssania, nadmiernej senności. Konieczne jest oznaczenie liczby retikulocytów w celu wykluczenia rzadkiej niedokrwistości aplastycznej Blackfana-Diamonda lub przejściowej erytroblastopenii. Należy rozważyć możliwość niedokrwistości pokrwotocznej w następstwie krwawienia z przewodu pokarmowego lub do ośrodkowego układu nerwowego. W tym celu należy przede wszystkim zebrać dokładny wywiad, przeprowadzić badanie przedmiotowe i wykonać badania dodatkowe (kał na krew utajoną, USG przezciemiączkowe, ewentualnie w uzasadnionych przypadkach podejrzenia krwawienia do tylnego dołu czaszki – TK mózgu). W tym wieku mogą się pojawiać epizody niedokrwistości hemolitycznej w przebiegu sferocytozy wrodzonej z żółtaczką i hiperbilirubinemią lub rzadko występującej w Polsce talasemii czy niedokrwistości sierpowatokrwinkowej (rasa afrykańska, azjatycka). U dzieci tych często po urodzeniu stwierdzano już przedłużoną, nasiloną żółtaczkę i niedokrwistość, często wymagającą przetoczenia KKCz. Opisywano również przypadki niedokrwistości autoimmunohemolitycznej.4

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Przetaczanie KKCz w pierwszych 4 miesiącach życia dziecka

Niemowlę w pierwszym kwartale życia urodzone o czasie rzadko wymaga przetoczenia KKCz, chociaż charakterystyczna dla tego okresu jest fizjologiczna niedokrwistość związana [...]

Sferocytoza wrodzona

Epizody niedokrwistości hemolitycznej w sferocytozie wrodzonej mogą występować od urodzenia, ale zdarzają się przypadki hemolizy dopiero w wieku młodzieńczym lub łagodnej [...]

Niedokrwistość autoimmunohemolityczna

Niedokrwistość autoimmunohemolityczna (NAIH) może przebiegać z obecnością przeciwciał typu ciepłego (IgG), zimnego (IgM, choroba zimnych aglutynin) lub obu rodzajów jednocześnie. Do [...]

Przetaczanie koncentratu krwinek płytkowych

Koncentrat krwinek płytkowych przetacza się u chorych z małopłytkowością w celu zwiększenia liczby płytek krwi w przypadku krwawienia lub zapobiegania krwawieniu [...]

Przetaczanie świeżo mrożonego osocza

Świeżo mrożone osocze przetacza się w następujących sytuacjach:

Przetaczanie krioprecypitatu

Krioprecypitat jest dobrym źródłem fibrynogenu. Stosowany jest u dzieci z hipofibrynogenemią w przebiegu DIC lub we wrodzonym niedoborze fibrynogenu w celu [...]

Wskazania, monitorowanie i objawy niepożądane

Wskazania do przetoczenia preparatu krwi powinny być ściśle ustalone, aby nie stosować go niepotrzebnie, narażając dziecko na powikłania. Przed, w trakcie [...]