Noworodek w ambulatorium

Redaktor działu: prof. dr hab. n. med. Agnieszka Kordek Klinika Patologii Noworodka Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie

Toksoplazmoza oczna u dzieci – objawy kliniczne i leczenie

dr hab. n. med. Monika Modrzejewska, prof. PUM
lek. Anna Modrzejewska

Katedra i Klinika Okulistyki Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie

Adres do korespondencji: dr hab. n. med. Monika Modrzejewska, prof. PUM, Klinika Okulistyki PUM w Szczecinie, ul. Powstańców. Wlkp. 72, 70-111 Szczecin; e-mail: monika_modrzej@op.pl

Leczenie toksoplazmozy ocznej u dzieci powinno odbywać się pod lekarską kontrolą wielospecjalistyczną obejmującą zarówno lekarza pediatrę specjalizującego się w chorobach zakaźnych, jak i lekarza okulistę.

Wprowadzenie

Toksoplazmoza jest jedną z najbardziej rozpowszechnionych chorób odzwierzęcych i prawdopodobnie najczęstszą przyczyną zapalenia siatkówki i naczyniówki.1 Szacuje się, że w zależności od kraju około 20-90% dorosłych, a w Polsce 60% osób dorosłych, w tym 50% ciężarnych, miało styczność z pierwotniakiem Toxoplasma gondii (T. gondii), czego wynikiem jest podwyższenie miana przeciwciał w badaniach serologicznych. Jednak tylko u niewielu osób dochodzi do rozwinięcia czynnej toksoplazmozy.2 W populacji polskiej odsetek osób seropozytywnych waha się od 36,0% (woj. małopolskie) do 62,5% (woj. pomorskie). Brak aktualnych danych dotyczących zachorowań na toksoplazmozę wynika z braku obowiązku zgłaszania choroby do Państwowej Inspekcji Sanitarnej, zgłoszeniom podlegają tylko zakażenia wrodzone. Ostatnie dane epidemiologiczne z 2012 roku wg raportu European Centre for Disease Prevention and Control (ECDC) wskazują na 27 przypadków zachorowań na toksoplazmozę wrodzoną w Polsce w latach 2007-2011, natomiast według danych klinicznych szacunkowa liczba to 200-400 przypadków rocznie.

Toksoplazmozę wrodzoną rozpoznaje się u 1-4/1000 noworodków żywo urodzonych. Ryzyko transmisji T. gondii przez łożysko utrzymuje się w Polsce na poziomie około 40-45% w ciągu całej ciąży, a w Europie około 29% i wzrasta wraz z wiekiem ciążowym, co oznacza, że w 10 tygodniu ciąży ryzyko transmisji wynosi około 6-8%, a w 38 tygodniu wzrasta o około 80%.3 Stopień powikłań jest odwrotnie proporcjonalny do okresu, w którym nastąpiło zakażenie ciężarnej.

Zakażenie we wczesnych tygodniach ciąży może skutkować poronieniem lub szeregiem poważnych powikłań. Typowymi objawami dla toksoplazmozy wrodzonej są zwapnienia śródczaszkowe, małogłowie lub wodogłowie oraz zapalenie siatkówki i naczyniówki (tzw. triada Sabina) czy też objawy ogólnoustrojowe u płodu, m.in. hipotrofia, wcześniactwo, hepatosplenomegalia wraz z objawami skazy krwotocznej. Zakażenie w późniejszych etapach ciąży nie wykazuje żadnych objawów związanych z chorobą, natomiast należy pamiętać, że część objawów neurologicznych, laryngologicznych czy okulistycznych może pojawić się w kilku pierwszych latach życia dziecka.4

U dzieci, które po urodzeniu nie wykazują żadnych objawów klinicznych (90%), po kilku miesiącach lub nawet latach mogą ujawnić się odległe następstwa – w 7-15% przypadków.3 Dane z piśmiennictwa wskazują, że w grupie około 30% dzieci z toksoplazmoz...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Przebieg kliniczny toksoplazmozy

Przebieg kliniczny toksoplazmozy zależy od wielu różnorodnych czynników, m.in. od źródła zakażenia, postaci inwazyjnej pierwotniaka czy sprawności układu immunologicznego. Szacuje się, [...]

Obraz kliniczny

Toksoplazmoza oczna jest dość rzadkim objawem choroby i zwykle jest późnym obrazem toksoplazmozy wrodzonej, z tendencjami do wielokrotnych reaktywacji. Choroba ta [...]

Diagnostyka toksoplazmozy

Diagnostyka toksoplazmozy opiera się na badaniach serologicznych krwi, takich jak pomiar miana przeciwciał IgA, IgM, IgG z oceną awidności przeciwciał w [...]

Rozpoznanie ocznej toksoplazmozy

Rozpoznanie okulistycznych zmian toksoplazmatycznych opiera się na wynikach badań serologicznych oraz obrazu dna oka. Dla okulisty niezmiernie istotne są informacje z [...]

Zalecenia wykonywania badań serologicznych u ciężarnych

Polskie Towarzystwo Ginekologiczne zaleca wykonywanie badania serologicznego w kierunku toksoplazmozy u kobiet planujących zajście w ciążę. Rekomendowane jest badanie krwi na [...]

Leczenie

Rozpoznanie ostrej fazy toksoplazmozy ocznej jest wskazaniem do stosowania pirymetaminy raz na dobę w dawce 30 mg przez 3 dni, następnie [...]

Podsumowanie

Leczenie toksoplazmozy ocznej u dzieci powinno odbywać się pod lekarską kontrolą wielospecjalistyczną obejmującą zarówno lekarza pediatrę specjalizującego się w chorobach zakaźnych, [...]