Artykuł

Era smogu – zagrożenie dla zdrowia dziecka

lek. Marta Szumska
lek. Zofia Serafinowicz
lek. Agnieszka Strzelak

Klinika Pneumonologii i Alergologii Wieku Dziecięcego, Warszawski Uniwersytet Medyczny

Adres do korespondencji: lek. Agnieszka Strzelak, Klinika Pneumonologii i Alergologii Wieku Dziecięcego Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, ul. Żwirki i Wigury 63A, 02-091 Warszawa; e-mail: agnieszka@strzelak.pl

Co roku w okresie zimowym powraca temat smogu i związanych z nim zagrożeń. Stała ekspozycja na zanieczyszczenia powietrza przyczynia się do znaczącego zwiększenia zachorowalności na choroby układu oddechowego, zwłaszcza wśród najmłodszych pacjentów. Autorki artykułu omawiają sposoby ograniczania negatywnego wpływu zanieczyszczonego powietrza na zdrowie dzieci.

Wprowadzenie

W ostatnich latach wyraźnie wzrosła w Polsce świadomość społeczna na temat możliwych konsekwencji zdrowotnych ekspozycji na zanieczyszczenia powietrza. To przyczyniło się do niemal dwukrotnej poprawy czystości powietrza w naszym kraju.1 Mimo to Polska nadal należy do krajów o najbardziej zanieczyszczonym powietrzu w Europie. Według raportu Światowej Organizacji Zdrowia (WHO – World Health Organization), opublikowanego w maju 2016 r., 33 z 50 najbardziej zanieczyszczonych miast w Unii Europejskiej znajduje się nad Wisłą. W pierwszej dziesiątce uplasowało się aż 7 z nich: Żywiec, Pszczyna, Rybnik, Wodzisław Śląski, Opoczno, Sucha Beskidzka i Godów.2 W ujęciu globalnym zanieczyszczenie powietrza przyczynia się do śmierci 3 mln osób rocznie i pozostaje wyzwaniem zarówno społecznym, jak i ekonomicznym, którego koszty szacuje się na 0,3% produktu światowego brutto.2,3

Smog – co sprawia, że jest tak groźny?

Smog jest nienaturalnym zjawiskiem atmosferycznym. Pojawia się przy dużym zanieczyszczeniu powietrza z jednocześnie występującymi niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi, takimi jak: znaczne zamglenie, niska temperatura i bezwietrzna pogoda. Termin „smog” jest połączeniem dwóch słów pochodzących z języka angielskiego: „smoke” (dym) i „fog” (mgła). Po raz pierwszy użył tego określenia dr Harold Antoine Des Voeux, który w 1905 r. nazwał nim londyńską mgłę. Do składowych smogu zalicza się gazy: tlenek azotu (NO), dwutlenek azotu (NO2), tlenek węgla (CO), dwutlenek siarki (SO2), ozon (O3), organiczne i nieorganiczne cząstki zawieszone w powietrzu, czyli tzw. pył zawieszony (PM – particulate matter), lotne i półlotne składniki organiczne (tj. benzen, toluen i ksylen) oraz węglowodory aromatyczne.4

Do najbardziej szkodliwych zanieczyszczeń powietrza należą: pył zawieszony, ozon, tlenki azotu, tlenek węgla oraz dwutlenek siarki.5

Pył zawieszony to mieszanina cząstek stałych i kropli cieczy znajdujących się w powietrzu. Jest utworzony z węglowego rdzenia, który absorbuje jony (siarczany i azotany), metale ciężkie oraz materiał biologiczny (pyłki, bakterie i spory grzybów). ...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Smog – co sprawia, że jest tak groźny?

Smog jest nienaturalnym zjawiskiem atmosferycznym. Pojawia się przy dużym zanieczyszczeniu powietrza z jednocześnie występującymi niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi, takimi jak: znaczne zamglenie, [...]

Rodzaje zanieczyszczenia powietrza

Zanieczyszczenie może dotyczyć powietrza zarówno na zewnątrz (typu outdoor; mówimy wówczas o smogu), jak i wewnątrz (typu indoor) budynków.

Mechanizm szkodliwego działania zanieczyszczenia powietrza

Ekspozycja śluzówek i nabłonka oddechowego na zanieczyszczone powietrze wpływa na aktywację procesów zapalnych i zwiększenie produkcji reaktywnych form tlenu przez neutrofile, [...]

Konsekwencje zdrowotne ekspozycji na zanieczyszczenie powietrza

Wpływ zanieczyszczenia powietrza na zdrowie dzieci

Z raportu UNICEF, opublikowanego w październiku 2016 roku, wynika, że 300 mln dzieci na świecie żyje na obszarach, gdzie dopuszczalne międzynarodowe [...]

Skutki zdrowotne krótkotrwałego narażenia dzieci na zanieczyszczenie powietrza

Nawet krótkotrwałe zwiększenie stężenia zanieczyszczeń w powietrzu może być przyczyną podrażnienia górnych dróg oddechowych i spojówek, kaszlu, świszczącego oddechu, obturacji i [...]

Skutki zdrowotne długotrwałego narażenia dzieci na zanieczyszczenie powietrza

Stałe narażenie dzieci na smog niesie ze sobą ryzyko rozwoju chorób układu oddechowego (przede wszystkim astmy), chorób metabolicznych (insulinooporności) i białaczki [...]

Zanieczyszczenie powietrza w okresie prenatalnym

Zanieczyszczone powietrze szkodliwie wpływa na dzieci już w okresie prenatalnym. Udowodniono, że zachodzi związek między wysokim stężeniem PM, SO2, NO2 i [...]

Czy można skutecznie zapobiec narażeniu na zanieczyszczenia powietrza?

Podstawą minimalizowania szkodliwego oddziaływania zanieczyszczenia powietrza jest przestrzeganie zasad zdrowego stylu życia sprzyjającego ochronie środowiska. Aby uchronić dzieci i siebie przed [...]

Podsumowanie

Intensyfikacja ruchu drogowego i rozwój przemysłu nie sprzyjają redukowaniu ilości zanieczyszczeń dostających się do atmosfery, co przekłada się na znaczący wzrost [...]