Noworodek w ambulatorium

Wcześniak u lekarza rodzinnego – niedokrwistość a żelazo

dr hab. n. med. Maria Wilińska, prof. CMKP1
lek. Paweł Piwowarczyk2

1Klinika Neonatologii, Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego w Warszawie

2Klinika Neonatologii, Samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny im. prof. W. Orłowskiego Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego w Warszawie

Adres do korespondencji: dr hab. n. med. Maria Wilińska, prof. CMKP

Klinika Neonatologii, SPSK im. prof. W. Orłowskiego CMKP, ul. Czerniakowska 231, 00-416 Warszawa

e-mail: wilinska.maria@gmail.com

  • Omówienie przyczyn i objawów niedokrwistości u noworodków urodzonych przedwcześnie
  • Suplementacja żelaza w okresie noworodkowym i niemowlęcym – prezentacja amerykańskich, europejskich i polskich wytycznych


Na poszczególnych etapach dojrzewania płodu jego układ czerwonokrwinkowy ulega dynamicznym zmianom. W kolejnych tygodniach ciąży zwiększają się stężenia hemoglobiny (Hb) i hematokrytu (Ht) oraz liczby erytrocytów. Objętość krwinki czerwonej (MCV – mean corpuscular volume), zawartość Hb w krwince (MCH – mean corpuscular hemoglobin) oraz stężenie Hb w krwince (MCHC – mean corpuscular hemoglobin concentration) zmniejszają się wraz z dojrzewaniem płodu. Dochodzi także do sukcesywnego spadku liczby erytrocytów jądrzastych i retikulocytów oraz do redukcji średnicy krwinki czerwonej. Wartości tych parametrów morfotycznych krwi u wcześniaków w dniu porodu należy więc odnieść do norm danego okresu rozwojowego1.

Erytropoeza płodu jest stymulowana przez czynniki wzrostu wytwarzane wyłącznie przez płód. Erytropoetyna (EPO) matki nie przechodzi przez łożysko. W przypadku płodu za jej produkcję odpowiada wątroba. Stężenie EPO płodu sukcesywnie się zwiększa w kolejnych tygodniach trwania ciąży. Bardzo duże stężenie EPO we krwi płodu lub w płynie owodniowym może wskazywać na niedotlenienie płodu2.

Nie jest jasne, kiedy po urodzeniu nerki wcześniaka osiągają pełną zdolność produkcji EPO. Wiadomo, że zmiana miejsca wytwarzania endogennej EPO jest utrudniona. Dzieci urodzone przedwcześnie z niedokrwistością w okresie niemowlęcym, mimo zmniejszonego zaopatrzenia w tlen i objawów klinicznych niedokrwistości, mają ograniczone możliwości zwiększenia wytwarzania erytropoetyny. Z reguły stężenie EPO jest u nich mniejsze niż u starszych pacjentów z porównywalną niedokrwistością2.

Niedokrwistość wcześniaków bardzo często jest związana z niedoborem składników odżywczych, głównie żelaza, chociaż należy wziąć pod uwagę także deficyt kwasu foliowego, witaminy B12, witaminy E i miedzi. Niedokrwistość niedoborowa pojawia się u noworodków urodzonych przedwcześnie w ciągu kilku tygodni od porodu. Im większa niedojrzałość organizmu przy urodzeniu, tym wcześniej występują objawy niedokrwistości. U wcześniaka z urodzeniową masą ciała poniżej 1200 g najniższe stężenie Hb (7,1 g/dl, zakres 6,5-9 g/dl) i wartość Ht odnotowuje się w 4-8 tygodniu po urodzeniu. U nieco bardziej dojrzałych wcześniaków najniższe wartości tych parametrów obserwuje się w 5-10 tygodniu życia (Hb 9,0 g/dl, zakres 8,0-10,0 g/dl). Analogiczne objawy u noworodków urodzonych o czasie stwierdza się w 6-12 tygodniu życia (10,3 g/dl, zakres 9,5-11 g/dl)1.

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Żelazo

Szacuje się zapotrzebowanie na żelazo u zdrowych dzieci wynosi około 0,27 mg/24 h3. U niemowląt karmionych wyłącznie piersią przez pierwsze 4-6 [...]

Niedokrwistość wcześniaków

Niedokrwistość to stan, w którym krążące erytrocyty nie są zdolne do pokrycia zapotrzebowania organizmu na tlen. Przyczyny niedokrwistości obejmują trzy następujące [...]

Podsumowanie

Noworodki urodzone przedwcześnie to grupa pacjentów szczególnie zagrożona niedoborem żelaza. Niedokrwistość jest chorobą ogólnoustrojową i późnym objawem niedoboru żelaza, który niedostatecznie [...]