Standardy postępowania

Standardy leczenia półpaśca

lek. Karolina Nowicka
prof. dr hab. n. med. Magdalena Marczyńska

Klinika Chorób Zakaźnych Wieku Dziecięcego, Warszawski Uniwersytet Medyczny

Wojewódzki Szpital Zakaźny w Warszawie

Adres do korespondencji: lek. Karolina Nowicka

Wojewódzki Szpital Zakaźny, ul. Wolska 37, 01-201 Warszawa

e-mail: krln.nowicka@gmail.com

  • Od ospy wietrznej do półpaśca – mechanizm zakażenia wirusem VZV
  • Omówienie objawów infekcji wirusem VZV (zwłaszcza wykwitów skórnych) oraz różnych postaci półpaśca: ocznej, usznej, rozsianej i nawracającej
  • Acyklowir w leczeniu półpaśca: mechanizm działania, wskazania, dawkowanie, działania niepożądane


Półpasiec jest chorobą wywołaną przez wirusa ospy wietrznej i półpaśca (VZV – varicella zoster virus), należącego do rodziny Herpesviridae. Pierwotne zakażenie prowadzi do rozwoju ospy wietrznej, która jest charakterystyczną chorobą wieku dziecięcego. Zachorowania na ospę wietrzną cechują się sezonowością, z zauważalnym wzrostem liczby przypadków późną zimą i wczesną wiosną. Znamienne dla VZV jest duże ryzyko transmisji wirusa drogą kropelkową. Ludzie stanowią jedyny rezerwuar wirusa. Reaktywacja pozostającego w latencji zakażenia skutkuje zachorowaniem na półpasiec. Osoby immunokompetentne leczone są głównie objawowo. Wskazania do leczenia przyczynowego zostały ściśle określone. Pacjenci z niedoborem odporności wymagają leczenia przyczynowego za pomocą acyklowiru.

Epidemiologia pierwotnego zakażenia VZV

W Polsce ospa wietrzna występuje często. Według informacji udostępnionych przez Główny Inspektorat Sanitarny w 2017 roku zarejestrowano 173 196 przypadków zachorowań1.

Zapadalność na ospę wietrzną w 2017 roku wynosiła 450,8 na 100 000 osób, co stanowi nieznaczny wzrost w porównaniu z rokiem 20162. Sezonowość zachorowań na ospę znajduje swoje odzwierciedlenie w danych epidemiologicznych – najwięcej przypadków odnotowano w dwóch pierwszych kwartałach (odpowiednio 59 026 i 61 291), a najmniej między lipcem a wrześniem (16 886)1. W 2017 roku 0,69% ogólnej liczby zarejestrowanych chorych na ospę wymagało hospitalizacji (1200 pacjentów). Prawdopodobnie nie są to kompletne dane. Nie ma bowiem obowiązku zgłaszania zachorowań na półpasiec, a liczba reaktywacji VZV nie jest znana. W badaniach epidemiologicznych prowadzonych w Niemczech wykazano spadek zarówno zapadalności na ospę wietrzną, jak i liczby hospitalizacji z jej powodu, co ma związek ze zwiększeniem wyszczepialności społeczeństwa3,4. Co więcej, badania te ujawniły większy odsetek powikłań ospy w latach przed wprowadzeniem szczepień ochronnych3. W kanadyjskim badaniu retrospektywnym, obejmującym lata 1997-2012, wykazano zwiększoną zapadalność na ospę wietrzną we wszystkich grupach wiekowych z wyjątkiem dzieci w wieku 0-9 lat, u których niższy wskaźnik prawdopodobnie wynikał właśnie z wprowadzenia szczepień5. Zmienia się też wiek pierwotnego zachorowania na VZV. W poprzednich dekadach ospę wietrzną diagnozowano głównie wśród dzieci w wieku 5-14 lat, obecnie coraz więcej zakażeń rozpoznaje się w okresie młodzieńczym, częściej też zdarzają się zachorowania u dorosłych. Przebiegają one ciężej niż przeciętnie w populacji pediatrycznej, co wynika z większej reaktywności immunologicznej dojrzałego organizmu, i tym samym z większymi odczynami tkankowo-narządowymi.

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Epidemiologia pierwotnego zakażenia VZV

W Polsce ospa wietrzna występuje często. Według informacji udostępnionych przez Główny Inspektorat Sanitarny w 2017 roku zarejestrowano 173 196 przypadków zachorowań1.

Różne oblicza infekcji wirusem ospy wietrznej i półpaśca

Ospa wietrzna jest objawem pierwotnej infekcji wirusem VZV, którego ludzie są jedynym rezerwuarem. Do zakażenia dochodzi drogą kropelkową, przez bezpośredni kontakt [...]

Możliwe powikłania półpaśca

Do najczęstszych powikłań półpaśca należą wtórne zakażenia bakteryjne zmian skórnych, wywoływane przez paciorkowce grupy A oraz gronkowce. U osób dorosłych częstym [...]

Rola acyklowiru w leczeniu półpaśca

Lekiem przeciwwirusowym stosowanym w leczeniu ospy wietrznej i półpaśca jest acyklowir, który należy do syntetycznych analogów nukleotydu purynowego – guaniny. Jego [...]

Podsumowanie

Podstawową metodą terapii w przypadku zachorowania na półpasiec jest leczenie mające na celu opanowanie objawów ogólnych choroby. W dobie dostępu do [...]