Standardy postępowania

Standardy leczenia anginy i szkarlatyny

dr n. med. Marta Śledzińska

Szpitale Pomorskie – Pomorskie Centrum Chorób Zakaźnych i Gruźlicy w Gdańsku

Adres do korespondencji: dr n. med. Marta Śledzińska

Szpitale Pomorskie – Pomorskie Centrum Chorób Zakaźnych i Gruźlicy w Gdańsku

ul. Smoluchowskiego 18, 80-214 Gdańsk; e-mail: gielatam@gmail.com

  • Aktualne rekomendacje Narodowego Programu Ochrony Antybiotyków dotyczące leczenia infekcji paciorkowcowych, z którymi najczęściej mają do czynienia pediatrzy: anginy i szkarlatyny
  • Omówienie metod różnicowania infekcji paciorkowcowych z zakażeniami wirusowymi, które pozwalają unikać niepotrzebnych antybiotykoterapii
  • Który antybiotyk wybrać, jak długo go podawać i jaką dawkę zastosować, by zapobiec nawrotom choroby, a jednocześnie ograniczyć rozwój antybiotykooporności wśród innych patogenów (np. Streptococcus pneumoniae)?


W związku z globalnym problemem narastającej antybiotykooporności bakterii niezwykle istotne jest prowadzenie racjonalnej antybiotykoterapii. W dobie nadmiernego stosowania antybiotyków i nadrozpoznawalności anginy zasadnicze znaczenie ma właściwe różnicowanie infekcji wirusowych gardła z zakażeniami paciorkowcowymi – do czego przydatna jest skala Centora/McIsaaca. Wskazane jest przeprowadzenie badań diagnostycznych: szybkich testów antygenowych lub posiewu, który pozostaje złotym standardem w potwierdzaniu infekcji paciorkowcem. W świetle obecnych rekomendacji antybiotykiem pierwszego wyboru w leczeniu przyczynowym anginy i szkarlatyny pozostaje penicylina. Wykonanie antybiogramu jest niezbędne, gdy zachodzi konieczność zastosowania makrolidów.

Czynnik etiologiczny

Anginę, czyli paciorkowcowe zapalenie gardła i migdałków podniebiennych, oraz szkarlatynę (inaczej: płonicę) łączy wspólna etiologia – to choroby bakteryjne. Za ich wystąpienie odpowiedzialne są Gramm(+) ziarniaki znane jako Streptococcus pyogenes, czyli paciorkowce β-hemolizujące grupy A (GAS – group A Streptococcus). Patogeny te mogą być przyczyną wielu chorób infekcyjnych. W większości przypadków są to łagodnie przebiegające choroby nieinwazyjne, do których zalicza się m.in. anginę, szkarlatynę czy zakażenia powierzchowne skóry (liszajec), rzadziej bakterie te mogą rozprzestrzeniać się w tkankach głębiej położonych, prowadząc do inwazyjnych chorób o ciężkim przebiegu i niepewnym rokowaniu, takich jak np. martwicze zapalenie powięzi, zespół paciorkowcowego wstrząsu toksycznego (STSS – streptococcal toxic shock syndrome)1,2.

Streptococcus pyogenes to szczepy zdefiniowane dzięki obecności polisacharydowych łańcuchów grupy A na ich powierzchni. Wykazują one dalsze zróżnicowanie pod względem serologicznym z uwagi na różnice w budowie kodowanego przez gen emm powierzchnio...

Znaczenie zakażeń streptokokowych

Na podstawie danych szacunkowych można wnioskować, że liczba incydentów zapalenia gardła wywołanych przez GAS wynosi ponad 616 mln przypadków rocznie. W skali globalnej GAS jest nadal bardzo ważną przyczyną zachorowalności i umieralności – dotyczy...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Epidemiologia

Infekcje gardła i migdałków podniebiennych to jedne z najczęstszych powodów pediatrycznych wizyt ambulatoryjnych. W porównaniu z wirusami patogeny bakteryjne stanowią zdecydowanie [...]

Objawy zakażeń streptokokowych: anginy i szkarlatyny

Różnicowanie między paciorkowcowym zapaleniem gardła a zdecydowanie częstszym zakażeniem wirusowym może być kłopotliwe, czego skutkiem jest nadrozpoznawalność anginy i w konsekwencji [...]

Diagnostyka

Niestety wdrażanie antybiotykoterapii empirycznie, wyłącznie na podstawie badania podmiotowego i przedmiotowego, okazało się w świetle dostępnych badań niewystarczające. Jak wspomniano, prowadzi [...]

Leczenie

U dzieci z krajów o wysokim dochodzie częstość występowania zapalenia gardła o etiologii GAS potwierdzonego testami serologicznymi wynosiła 10,3% (6,6% ±15,7%) [...]

Leczenie objawowe

<<<|Tabela 4>>>

Podsumowanie

Prawidłowo przeprowadzona diagnostyka pozwoli uniknąć nadrozpoznawalności zakażeń paciorkowcowych w postaci anginy i szkarlatyny, a co za tym idzie – zmniejszy nadużywanie [...]