Zmiany skórne stanowią u dzieci częstą i niekiedy jedyną manifestację zarażeń pasożytniczych, takich jak owsica czy świerzb. Nasilony świąd, obecność przeczosów, świąd okolicy okołoodbytowej, wykwity grudkowe, pokrzywkowe lub wypryskowe oraz eozynofilia powinny skłaniać do uwzględnienia parazytoz w diagnostyce różnicowej. Kluczowe znaczenie mają dokładny wywiad epidemiologiczny, ocena lokalizacji zmian oraz zlecenie właściwych badań laboratoryjnych. Skuteczne leczenie obejmuje terapię przyczynową, łagodzenie objawów i zapobieganie reinfekcji.

Choroby pasożytnicze pozostają istotnym wyzwaniem zdrowia publicznego. Szacuje się, że zarażenia pasożytnicze przewodu pokarmowego dotyczą około 1/4 populacji na świecie, przy czym znaczną część chorych stanowią dzieci¹. Zarażenia pasożytnicze są w praktyce klinicznej często przeoczane, ponieważ objawy są nieswoiste, a klasyczne metody diagnostyczne mają ograniczoną czułość². Skóra, poza pełnieniem swojej funkcji barierowej, często odzwierciedla także procesy ogólnoustrojowe i może stanowić kluczową wskazówkę diagnostyczną³. Około 17% pacjentów zarażonych pasożytami zgłasza się z powodu zmian dermatologicznych⁴. Niniejszy przegląd syntetyzuje najważniejsze zagadnienia diagnostyczne i terapeutyczne dotyczące chorób pasożytniczych u dzieci, z naciskiem na jednostki przebiegające z manifestacjami skórnymi istotnymi dla dermatologa.

Podstawy patofizjologii zarażeń pasożytniczych o manifestacji skórnej

W przebiegu infestacji pasożytniczych skóry obraz kliniczny może wynikać z trzech nakładających się mechanizmów: bezpośredniej obecności pasożyta w tkankach, opóźnionej reakcji nadwrażliwości (typu IV) oraz zmian wtórnych indukowanych świądem i uszkodzeniem bariery naskórkowej⁵. Typowo obserwuje się przewagę odpowiedzi Th2 z udziałem interleukin (IL) 4, 5 i 13, produkcji IgE oraz rekrutacji eozynofilów, co sprzyja świądowi i rumieniowi, a u osób z fenotypem atopowym może imitować dermatozy alergiczne⁶. Niedojrzałość układu odpornościowego u niemowląt i małych dzieci dodatkowo zwiększa ryzyko nieswoistego, wypryskowego obrazu zmian i błędnej kwalifikacji w diagnostyce różnicowej⁷.

Epidemiologia zarażeń pasożytniczych z manifestacją skórną u dzieci

Globalnie parazytozy dotyczą milionów dzieci, jednak w Europie częstość występowania wielu zarażeń jest mała. W naszym rejonie dominuje spektrum tzw. chorób codziennej praktyki (owsica, lamblioza, wszawica głowowa, świerzb). Rzadsze jednostki mają...