Prawidłowe rozpoznanie

Borderline czy schizofrenia? Podobieństwa i różnice

Dr n. med. Anna Mosiołek

Klinika Psychiatryczna Wydziału Nauki o Zdrowiu, Warszawski Uniwersytet Medyczny, Mazowieckie Specjalistyczne Centrum Zdrowia im. Jana Mazurkiewicza w Pruszkowie

Adres do korespondencji: Dr n. med. Anna Mosiołek, Klinika Psychiatryczna NOZ Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, Mazowieckie Specjalistyczne Centrum Zdrowia im. prof. Jana Mazurkiewicza, 05-802 Pruszków, ul. Partyzantow 2/4, tel. 22 758 63 71, e-mail: manitka@tlen.pl

Rozpoznawanie zaburzeń pogranicznych może stanowić dla klinicysty nie lada wyzwanie. Największe trudności diagnostyczne sprawiają te przypadki, w których mamy do czynienia z bardzo złym funkcjonowaniem, często instytucjonalizacją, licznymi dekompensacjami afektywnymi czy psychotycznymi oraz nadużywaniem lub uzależnieniem od substancji psychoaktywnych.

Grupa zaburzeń osobowości obejmuje trzy grupy psychopatologiczne, do których zaliczamy:

  • swoiste zaburzenia osobowości,
  • mieszane i inne zaburzenia osobowości,
  • trwałe zmiany osobowości niewynikające z choroby ani uszkodzenia mózgu.[1]


Specyficzne zaburzenia osobowości, w których mieści się również borderline, podzielone zostały zgodnie z przeważającym wzorcem zachowań oraz stylem wchodzenia w relacje (cechy osobowości).

W klasyfikacji ICD-10 pojęcia borderline i schizofrenii zostały rozdzielone, z dokładnym określeniem kryteriów rozpoznawania obu:

  • osobowość chwiejna emocjonalnie typu borderline – afekt chwiejny, kapryśny i niestabilny,
  • zaburzenia schizotypowe, które włączane są do grupy schizofrenii – osoba wydaje się zimna i odległa.[1,9]


Ze względu na mało precyzyjną kwalifikację zaburzenia podjęto próbę wyodrębnienia cech wspólnych dla pojęcia borderline, którymi zostały:

  • brak wyraźnych objawów psychotycznych,
  • złe funkcjonowanie społeczne,
  • chwiejność emocjonalna,
  • impulsywność,
  • zaburzone relacje interpersonalne.[1,10,11]


Pomimo istnienia pojęcia borderline od ponad 75 lat wciąż rozpoznawanie zaburzeń pogranicznych bywa nie lada wyzwaniem. Najtrudniej diagnozuje się te osoby, u których mamy do czynienia z bardzo złym funkcjonowaniem, licznymi dekompensacjami afektywnymi czy psychotycznymi oraz nadużywaniem substancji psychoaktywnych.

Borderline – życie to huśtawka

Kategoria diagnostyczna borderline (borderline personality disorder – BPD) istnieje zarówno w ICD-10, jak i DSM-V, w obu klasyfikacjach zaliczana jest do zaburzeń osobowości. W ICD-10 mieści się w specyficznych zaburzeniach osobowości, jest podtypem osobowości chwiejnej emocjonalnie. Z kolei amerykańska DSM-5 ujmuje BPD w osi II – tzw. osobowości teatralnych obejmujących oprócz borderline osobowość narcystyczną, histrioniczną oraz antysocjalną.[1,10]

Badania wskazują na zwiększanie się rozpowszechnienia specyficznych zaburzeń osobowości (np. borderline), co w połączeniu z coraz częstszym ich współwystępowaniem z innymi zaburzeniami psychicznymi sprawia, że zarówno diagnoza, jak i leczenie stają się istotnym problemem klinicznym.

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Borderline – życie to huśtawka

Kategoria diagnostyczna borderline (borderline personality disorder – BPD) istnieje zarówno w ICD-10, jak i DSM-V, w obu klasyfikacjach zaliczana jest do [...]

Trochę historii

Po raz pierwszy teorię zaburzeń osobowości skonstruował Ernst Kretschmer w 1921 roku, tworząc historyczną już typologię temperamentów „Budowa ciała a charakter”. [...]

Borderline czy schizofrenia

Najważniejsze informacje przyniesie dobrze zebrany wywiad. Warto zwrócić w nim uwagę na kilka elementów różnicujących.

Charakterystyka osób z zaburzeniami borderline

■ Postrzegają wszystko w kategoriach dobra i zła.■ Są impulsywne, kapryśne, labilne emocjonalnie.■ Cechują się słabą adaptacją społeczną.■ Mają trudności w [...]

Opis przypadku

Pacjentka, lat 31, pierwsza hospitalizacja psychiatryczna w 2001 roku w szpitalu w Toruniu, wówczas rozpoznanie schizofrenii paranoidalnej, pobyt wielomiesięczny bez uzyskania [...]

Ważne różnicowanie

Wydawać by się mogło, że tak naprawdę nie ma wielkiego znaczenia, jakie rozpoznanie postawimy pacjentowi, jeśli tylko zdołamy udzielić mu pomocy, [...]

Najważniejsze różnice

Obszarami różnicującymi BPD i schizofrenię są:

Podsumowanie

Pomimo zaliczania borderline do kategorii zaburzeń osobowości i jasno sprecyzowanych kryteriów diagnostycznych można chyba stwierdzić, że osobowość typu pogranicznego jest raczej [...]