Dążymy do celu

Czy istnieje profilaktyka choroby afektywnej dwubiegunowej? Wczesne wykrywanie wznów i postępowanie

Lek. Karolina Wilczyńska1

Mgr Magdalena Lech2

Magdalena Koperek3

Dr hab. med. Napoleon Waszkiewicz1

1Klinika Psychiatrii, Uniwersytet Medyczny w Białymstoku

2Zakład Dietetyki i Żywienia Klinicznego, Uniwersytet Medyczny w Białymstoku

3Studenckie Koło Naukowe przy Klinice Psychiatrii, Uniwersytet Medyczny w Białymstoku

Adres do korespondencji: Lek. Karolina Wilczyńska, e-mail: karolinawilczynska88@gmail.com, Dr hab. med. Napoleon Waszkiewicz, e-mail: napwas@wp.pl

Zaburzenie afektywne dwubiegunowe jest przewlekłym i nawracającym schorzeniem, które znacznie pogarsza jakość życia chorego oraz jego bliskich. Jej długofalowe leczenie powinno się skupiać na działaniach mających na celu zapobieganie kolejnym epizodom afektywnym. Połączenie farmakoterapii z oddziaływaniami psychospołecznymi i dobrą współpracą między lekarzem, pacjentem i jego rodziną daje szansę na lepszą profilaktykę nawrotów.

Choroba afektywna dwubiegunowa (ChAD) charakteryzuje się występowaniem epizodów manii/hipomanii, depresji lub epizodów mieszanych, pomiędzy którymi zazwyczaj pojawiają się okresy remisji. Cechuje się dużą nawrotowością – ryzyko po przebytym epizodzie manii wynosi 51 proc. w ciągu roku i 74 proc. po czterech latach. Przeciętnie w ciągu życia występuje 5-10 epizodów afektywnych.[1] Niezbędne jest zatem wdrażanie postępowania mającego na celu profilaktykę nawrotów.

Celem profilaktyki trzeciorzędowej ChAD jest zapobieganie wystąpieniu kolejnych epizodów afektywnych, a także poprawa funkcjonowania społecznego i zawodowego pacjenta.[2] Zasadnicze znaczenie ma tutaj stworzenie prawidłowej relacji terapeutycznej pomiędzy lekarzem a pacjentem i jego najbliższymi. ChAD jest chorobą przewlekłą, obniżającą jakość życia. Pacjent powinien zdawać sobie sprawę z obecności choroby oraz mieć na jej temat wiedzę pozwalającą mu aktywnie uczestniczyć w procesie leczenia, rozpoznawać wczesne zwiastuny manii i depresji oraz stosować się do zaleceń lekarskich. Równie ważna jest umiejętność radzenia sobie ze stresem, gdyż znacznie nasilone lub przedłużające się czynniki stresogenne często poprzedzają kolejne epizody afektywne.[1]

Z pomocą przychodzą tu psychospołeczne metody oddziaływania na pacjenta, takie jak psychoedukacja, psychoterapia oraz współpraca z rodziną. Są one dopełnieniem farmakoterapii i wspólnie tworzą kompleksowe leczenie zaburzeń afektywnych dwubiegunowych, co obecnie jest uznawane za najlepszą metodę profilaktyki nawrotów.

Farmakologiczna profilaktyka nawrotów

W patogenezie ChAD główną rolę odgrywają uwarunkowania genetyczne i biologiczne. Przemawia za tym zwiększona częstość zachorowań u członków rodzin pacjentów z ChAD oraz względnie młody wiek wystąpienia pierwszego epizodu w przypadku obciążonego wywiadu rodzinnego.[3] Z uwagi na udokumentowane biologiczne podłoże choroby podstawę leczenia stanowi farmakoterapia z udziałem leków normotymicznych. W związku z nawrotowym przebiegiem zaburzeń konieczne jest stosowanie, również w okresach remisji, leczenia podtrzymującego w celu zapobieżenia kolejnym nawrotom lub zmniejszenia ich liczby.[2]

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Psychoedukacja

Głównym celem pracy z chorymi na zajęciach psychoedukacyjnych jest uświadomienie im, że zwiększenie wiedzy oraz bezpośrednie zaangażowanie w proces leczenia mogą [...]

Psychoterapia

ChAD zaburza funkcjonowanie w wielu płaszczyznach życia, nie tylko w przebiegu epizodów afektywnych, ale również w okresach remisji. Duży problem stanowi [...]

Rola rodziny w leczeniu ChAD

Każdy epizod afektywny jest stresującym wydarzeniem dla najbliższych chorego, a szczególnie dla jego partnera lub rodziców, którzy najczęściej są również opiekunami [...]

Podsumowanie

Strategia zapobiegania nawrotom choroby afektywnej dwubiegunowej obejmuje: