Zaburzenie osobowości typu borderline (BPD – borderline personality disorder), zwane również osobowością z pogranicza, dotyczy ok. 1-2% populacji ogólnej oraz 10-20% pacjentów psychiatrycznych¹. Ze statystyk wynika, że to rozpoznanie jest częściej stawiane u kobiet. W związku ze specyfiką objawową BPD okres okołoporodowy dla pacjentek z tym zaburzeniem może być naznaczony licznymi trudnościami natury psychicznej. W artykule omówiono wpływ objawów BPD na przebieg okresu okołoporodowego oraz wyzwania w opiece psychiatrycznej nad kobietami w tym szczególnym czasie.

Objawy BPD

Problemy osób z BPD można podzielić na trzy główne kategorie. Są to:

• zaburzenia nastroju (niestabilność emocjonalna, nieadekwatna do sytuacji intensywna złość itp.)
• impulsywność (np. ryzykowne zachowania seksualne, stosowanie używek, zachowania autodestrukcyjne prowadzące do prób samobójczych)
• trudności w kontaktach międzyludzkich (m.in. rozpaczliwe próby obrony przed poczuciem odrzucenia, wchodzenie w intensywne, krótkotrwałe, niestabilne związki).

U osób z BPD stwierdza się również zaburzone postrzeganie własnej wartości, poczucie niższości oraz wewnętrznej pustki. Silny stres w niektórych przypadkach może powodować przejściowe objawy paranoidalne i dysocjacyjne.

Diagnostyka i etiologia

Diagnoza BPD jest stawiana zwykle u młodych dorosłych na podstawie szczegółowego wywiadu, ale przejawy osobowości borderline są widoczne już w okresie dojrzewania. Wskazuje się jednak, że wiele osób, mimo charakterystycznych objawów, pozostaje niezdiagnozowanych, co może utrudniać pracę terapeutyczną. Można przypuszczać, że brak dostatecznie szybkiej, adekwatnej diagnozy jest spowodowany błędną interpretacją zachowań pacjentów jako intencjonalnych, manipulacyjnych, a nie w kontekście chorobowym. Przydatne w praktyce okazuje się samoopisowe narzędzie przesiewowe McLeana, ale w przypadku wątpliwości co do rozpoznania wskazana jest diagnostyka psychologiczna².

BPD jest zaburzeniem wieloczynnikowym, wynikającym z czynników psychospołecznych, neurobiologicznych oraz komponenty genetycznej. Szczególne znaczenie ma trauma w dzieciństwie, opisywana głównie pod postacią wykorzystania seksualnego, która zwięks...

Specyfika przebiegu okresu okołoporodowego u kobiet z BPD