Seksuologia

Występowanie zaburzeń seksualnych związanych ze stosowaniem leczenia SSRI

dr n. med. Sławomir Jakima

Prywatna Praktyka Lekarska, Warszawa

Adres do korespondencji:

dr n. med. Sławomir Jakima

e-mail: s.jakima@wp.pl

  • Wpływ selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) na funkcjonowanie seksualne pacjentów z zaburzeniami psychicznymi
  • Diagnostyka dysfunkcji seksualnych związanych ze stosowaniem SSRI
  • Aktualne metody leczenia

Leki z grupy selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI – selective serotonin reuptake inhibitors) należą obecnie do najczęściej stosowanych leków przeciwdepresyjnych na świecie. Istotą ich działania jest wiązanie z transporterami serotoniny (SERT – serotonin transporters) i zwiększanie przewodnictwa serotoninergicznego. SSRI hamują aksonalny wychwyt zwrotny serotoniny (5-hydroksytryptaminy, 5-HT) ze szczeliny synaptycznej centralnych i obwodowych neuronów serotoninergicznych przez SERT, co skutkuje zwiększoną transmisją 5-HT i stymulacją postsynaptycznych receptorów błonowych 5-HT.

SSRI można stosować codziennie. Oprócz działania przeciwdepresyjnego leki te są wykorzystywane także w terapii przeciwlękowej, zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych, zespołu stresu pourazowego, zaburzeń odżywiania, jak również przedmiesiączkowego zaburzenia dysforycznego. SSRI są też podstawowymi środkami stosowanymi w leczeniu wytrysku przedwczesnego u mężczyzn oraz w terapii kompulsyjnych zachowań seksualnych.

Wprowadzenie pierwszego leku z tej grupy – fluoksetyny (Prozac) – w pewnym sensie zmieniło efektywność leczenia zarówno depresji, jak i innych zaburzeń psychicznych. Stało się też podstawą skuteczniejszej terapii niektórych dysfunkcji seksualnych (wykorzystano objawy uboczne stwierdzane podczas przyjmowania tego typu leków). Warto nadmienić, że lata 90. XX w. nazywano często „wiekiem Prozacu” z powodu jego powszechnego stosowania, nie tylko w leczeniu zaburzeń psychicznych.

Obecnie na polskim rynku dostępnych jest sześć preparatów SSRI: fluoksetyna, fluwoksamina, citalopram, escitalopram, paroksetyna i sertralina. Ważnym przedstawicielem SSRI jest dapoksetyna – jedyny lek oficjalnie zarejestrowany w terapii wytrysku przedwczesnego, działający krótko i stosowany na żądanie.

Leki z grupy SSRI są stosunkowo bezpieczne w porównaniu z innymi grupami leków przeciwdepresyjnych (zwłaszcza TLPD – trójpierścieniowymi lekami przeciwdepresyjnymi), mogą jednak powodować wiele, często dokuczliwych, objawów ubocznych. Obejmują one głównie zaburzenia ośrodkowego i obwodowego układu nerwowego (zaburzenia koncentracji i pamięci, zawroty głowy, spłycenie emocji), układu autonomicznego (suchość w jamie ustnej, nadmierna potliwość), zaburzenia jelitowe, nieżyt nosa, przybieranie na wadze, ryzyko hiponatremii1,2.

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Dysfunkcje seksualne przy stosowaniu SSRI

W klasyfikacjach ICD-10, ICD-11 i DSM-5 brak wydzielonych kodów związanych z problemami seksualnymi występującymi po SSRI. W ICD-11 zaburzenia seksualne związane [...]

Fizjologia seksualna

Fizjologia seksualna u ludzi wiąże się z działaniem układu sercowo-naczyniowego, ośrodkowego i obwodowego układu nerwowego, układu hormonalnego oraz układu neuroprzekaźników.

Antidepressant-induced sexual dysfunction (AISD)

AISD to pojęcie określające dysfunkcje seksualne związane z działaniem wszystkich rodzajów i grup leków przeciwdepresyjnych oraz leków wspomagających ich działanie. Zaburzenia [...]

Postępowanie diagnostyczno-terapeutyczne

Punktem wyjścia procesu diagnostycznego jest teza, że dysfunkcja seksualna stanowi rezultat wielu innych chorób i czynników, które są podstawą jej powstania. [...]

Edukacja

Poinformowanie pacjenta i jego partnera o możliwych skutkach działania SSRI oraz dysfunkcjach seksualnych związanych z ich stosowaniem może być najistotniejszym zadaniem [...]

Podsumowanie

Z powodu małej liczby badań oraz małej liczebności badanych grup lekarz mierzący się z problemem dysfunkcji seksualnych związanych ze stosowaniem SSRI [...]
Do góry